53   
شناسه خبر: 12177   
تاریخ انتشار: 1395/05/14 01:27
برهان اخلاقی کانت
برهان اخلاقی کانت
یکی از برهانهای کانت برای اثبات وجود خدا برهان اخلاقی وی است.

 

"استدلال اخلاقی" کانت بر مجموعه ای از مدعیات در باب ارتباط راهبری زندگی اخلاقی یک فرد و تمایل وی برای خوشبختی استوار است. عنصر محوری این مدعیات تعریفی است که کانت از مفهوم "خیر برین" ارائه می کند و آن را موضوع مناسب برای کاربرد اخلاقی ( عملی) عقل انسانی معرفی می نماید.

 

در بستر این استدلال اخلاقی ، کاربرد عملی عقل بر فعالیت اراده ما در انتخاب عمل از جهت – و صرفاً از جهت – درستی اخلاقی شان متکی است. در اصطلاحات فنی کانت چنین انتخابی است که ما را به سمت "امر مطلق" رهسپار می کند. "خیر برین" بر جمله بندی مناسب سعادت بر طبق معیار فضیلیتی که هر فرد در اراده اعمال اخلاقی درست طلب می کند استوار است.

 

خیر برین از این جهت شامل تدوین منطقی و منسجم سعادت نسبت به فضیلت برای همه عاملان اخلاقی است. برای آنکه خیر برین موضوع استفاده عملی از عقل باشد اعمالی که من اعمال اخلاقی در نظر می گیرم – یعنی اعمالی که بر مبنای امر مطلق انتخاب می شوند – باید اعمالی باشند که بر تدوین مناسب سعادت بر حسب فضیلت تأثیر می گذارند و این تأثیر البته نباید صرفاً برای خودم باشد بلکه باید برای همه عاملان اخلاقی باشد.

 

حتی هنگامی که کانت از این نکته بحث می کند که ضروری است خیر برترین را به عنوان هدف مناسب برای استفاده عملی از عقلمان بخواهیم او تأملاتی از جنسی دیگر را ارائه می کند که به نظر نشان می دهند چنین خواستهایی از خیر برین بیهوده هستند. مهمترین نکته این تأملات این است که خواست اینکه اعمالمان اخلاقی باشند برای تضمین اینکه آنها سعادت متناسب با فضیلت را متأثرکنند کافی نیست.

 

این امر بدان جهت است که کانت تصریح می کند با خواستن اخلاقی بودن خواستهایمان، ما از اینکه اعمال را با این توجه انتخاب می کنیم که سعادت این اعمال باید بر خودمات تأثیر بگذارند محروم می شویم. انتخاب ما در مورد اعمال تا آنجا اخلاقی است که آنها به جهت اعمال درست اخلاقی بودن انتخاب شوند و نه به جهت سعادتی که برایمان به وجود می آورند.

 

علاوه بر این، کانت تصدیق می کند که حداقل پاره ای از انتخابهای اخلاقی درست ما احتمالاً برای ما سعادت را به همراه ندارند. مثال جالب توجهی که کانت در "نقد عقل عملی" ارائه می کند این است که از ما می خواهد فردی را تصور کنیم که در معرض این انتخاب قرار دارد: شهادت دروغ دادن تا دولتی فردی بی گناه را که دشمن حاکمیتی است به اعدام محکوم کند و یا تن ندادن به انجام این کار و در معرض اعدام قرار گرفتن.

 

کانت اذعان می کند که در این مورد ما باید ارزیابی کنیم رشته اعمال درست از جهت اخلاقی نمی تواند به تن دادن به شهادتی دروغ ختم شود. او اضافه می کند ما این حکم را بجد تصدیق می کنیم که از این رشته اعمال حتی به قیمت زندگی و سعادت خودمان پیروی می نماییم. او همچنین تذکار می دهد که ما این حکم را اذعان می کنیم که تن ندادن به شهادت دروغ یک کار اخلاقی درست است حتی اگر ما مطمئن نباشیم که اگر با این گزینش روبرو شدیم بر طبق آن حکم رفتار می کنیم.

 

این مورد برای نشان دادن اینکه چرا کانت تصور می کند تلاش انسانی به زندگی ای اخلاقی می انجامد که در آن انسان خود را در مواجهه با معمایی می یابد به ما مدد می رساند. این معما هم البته معمایی است که در آن استفاده عملی از عقل، تناقضی ظاهری در باب خواست انسانها به وجود می آورد. از سوی دیگر استفاده عملی از عقل ما نیازمند آن است که گزینش ما از اعمال اخلاقی مستقل از هر تأملی در باب مؤثر بودن ایجاد سعادت و خوشبختی برای ما کند.

 

در واقع این امر گاهی اوقات نیازمند گزینشی از اعمال است – مانند مورد فردی که به شهادت دروغ مبادرت نمی کند – که نتایجی را در تقابل با سعادت و خوشبیختی به وجود می آورد. بنابراین اینگونه به نظر می رسد که عقل که ما را ملزم می کند که اعمالی را بر مبنای درستی اخلاقی یعنی بر مبنای امر مطلق بخواهیم . عقل بدین وسیله ما را از تأمل بر تأثیر این مولفه ها بر سعادت باز می دارد.

 

از سوی دیگر استفاده عملی از عقل ما را ملزم می کند تا خیر برین را به وجود آوریم و این خیری است که کانت از آن با عنوان سعادت ضرورتاً همه گیر از آن یاد کرده است و آن را موضوعی برای خواست و اراده مان در نظر گرفته است. این نکته بدان معنا است که ما باید اعمال اخلاقی مان را چنان در نظر بگیریم گویی آنها سعادت را که به صورت مناسبی برای فضایل صورت بندی شده به دست می آورند. باید بدانیم که این مهم حتی اگر ما دلایلی برای آنکه تصور کنیم مطلب از این قرار نیست داشته باشیم برقرار است. ما ممکن است تصور کنیم که آنها از اینکه سعادت را برای ما به ارمغان بیاورند ناتوانند نه فقط بدین دلیل که انجام عمل درست ممکن است نتایج مضر و مخربی را به همراه داشته باشد.

 

همچنین به نظر می رسد حتی در مواردی که سعادت ناشی از اعمال ما نیست این مهم رخ می دهد چرا که آن اعمال بخشی از فرایندهای علی جهان طبیعی هستند که برای ما رضایت و لذت به همراه دارند. درستی این اعمال به نظر نمی رسد نقشی در چنین فرایندهای علی بازی کند. بنابراین شرط دوم عقل در خواستن اعمال به نظرف ما را امر می کند که انتظار داشته باشیم اعمال اخلاقی مان آنچه را که "اعمال کاملاً اخلاقی " نامیده می شود به وجود آورد . اما آنها قدرت انجام چنین کاری را ندارند.

اخبار مرتبط

راه رسیدن به آرامش

گفتگو من با خدا

سوره ای که در زندگی معجزه میکند!

رسیدن به آرامش در زندگی زناشویی

تنها مشتی از لطافتت را به من ببخش ....

از او نزدیک تر چیزی نمی تواند باشد . . .

وقتی دعا می کنی،

سوگواری برای مردگان به سبک ایرانیان

دین به عنوان تکنولوژی شادی

آیا فشار قبر واقعیت دارد؟

خودشناسی دراخلاق و عرفان

علاج محجوبی نفس نزد عارفان

سهروردی و تحلیل مساله شر

منتهای عرفان

دانش، نجات و رهایی

مراحل یا سبک های زندگی از نظر کی یرکگارد

نهاد ناآرام و متحول انسان

زبان سرخ

کتمان حق ممنوع!

کمال انسان از منظر عرفان

دیگرگرایی و خودگرایی

عرفان در سلوک مولانا و تفاوت با حافظ و غزالی

در آمدی بر شناخت موسیقی قرآن

ولادت حضرت عیسی مسیح(ع)

ضرورت تحول در فکر

ویژگی‌های منحصربه‌فرد آثار «سعدی»

راز پیروزی در امتحان الهی

مراد از معنوی شدن چیست؟

ابراهیم و ذبح فرزند از دیدگاه کیرکگارد و ابن عربی

بهره ی دنیوی با استغفار !

حسادت دشمن آرامش است

قرآن در مثنوی معنوی

حقیقت مرگ چیست؟

زنان درآثار عطار

نگاه به ساقی‌نامه در ادب فارسی

عشق اصطرلاب اسرار خداست

جز عشق ندارم حکایتی

سی مرغ در پیشگاه سیمرغ

ایمان؛ شرط انفاق

ولایت در عرفان مولانا

زیبایی از نوع دینی

عرفان در ادبیات برون مرزی

معرفت نفس و خودسازی در پرتو توحید

خداوند از دیدگاه ملاصدر ا!

شیطان کیست؟ کسب و کار او چیست؟ و هدف از خلقتش چیست؟

تمثیلی از ذات پاک خداوند

اگر خدا را شناختی رهایش نمیکنی!

امیدبخش ترین آیه قرآن کدام است؟

‏شرح دعای تحویل سال

معجزه‌ای به نام دعای والدین

از زمین تا آسمان روح

وجدان جامعه در قبال گناهان اجتماعی

عاملی برای عزت و سربلندی!

جایگاه و اهمیت شادی و خنده حلال در اسلام

بهترین دارو برای درمان

پنج نفری که شیطان را بیچاره می‌کنند

فضیلتهای شب نیمه شعبان

دعایی که باعث گشایش در کارهای روزمره می‌شود

جریان شناسی عرفان های نوظهور

افلاطون، افلاطون عزیز ما!

برای زیباشناسی باید نگاه زیباشناسانه داشت

طرحی تازه از مراحل سیر حکمت و فرزانش در ایران

سفر به کعبه حقیقی

شرح سلوک گام به گام مولانا

خلوت و تنهایی در عرفان اسلامی

عرفان و جهان امروز

انسان و بت اکبر نفس

جهان، صحنه آزمایش الهی

موانع اصلی خودسازی

۱۰ موضوع برای گفتگو با همسر وقتی حرفی برای گفتن ندارید

خوف و رجا، عامل تعادل رفتاری

تجلی قرآن در سیره اجتماعی و سیاسی امام خمینی

هدایت و گمراهی انسان بدست خود اوست نه خداوند

مصداق اسلام در قرآن کریم

راز آفرینش

در آغوش خداوند

مقصد و مقصود سائر و سالک

بخشیدن چیست؟

حکومت دینی، مقصود از حکومت دینی چیست؟

بلوغ معنوی چیست؟

عرفان و تصوف در عیار استاد شهید

روشنفکران دینی و مولوی

دست از کینه بردار

ساز نیکی را کوک کنیم

ای فرزند آدم

آدابی برای زنده کردن روح و نورانیت دل

captcha