20   
شناسه خبر: 229   
تاریخ انتشار: 1394/11/27 12:49
جامی
جامی

      نورالدّین عبد الرّحمن بن احمد بن محمد معروف به جامی (۲۴ آبان ۷۹۳- ۲۷ آبان ۸۷۱)، (۲۳ شعبان ۸۱۷ – ۱۷ محرم ۸۹۸ ه‍ ق) ملقب به خاتم الشعرا شاعر، موسیقی‌دان، ادیب و صوفی نام‌دار ایرانی تبار سده ۹ قمری است.

      از طرف پدر نسبش به محمد بن حسن شیبانی، فقیه معروف حنفی سده ۲ قمری می‌رسد. از خراسان کوچ کرد و در شهر جام با شهرت دشتی منصب قضاوت یافت و ماندگار شد.

      روزگار کودکی و تحصیلات مقدماتی جامی در خرگرد جام، که در آن زمان یکی از تبعات هرات بود در کنار پدرش سپری شد. در حدود سیزده سالگی همراه پدرش به هرات رفت و در آنجا اقامت گزید؛ در همانجا به تعلم و تعلیم پرداخت و قسمت عمده حیاتش نیز در همانجا به سر آمد و از آن زمان به جامی شهرت یافت. وی در شعر ابتدا دشتی تخلص می‌کرد، سپس آن را به جامی تغییر داد که خود علت آن را تولدش در شهر جام و ارادتش به شیخ الاسلام احمد جام ذکر کرده‌است.
     جامی مقدّمات ادبیات فارسی و عربی را نزد پدرش آموخت و چون خانواده‌اش شهر هرات را برای اقامت خود برگزیدند، او نیز فرصت یافت تا در مدرسه نظامیه هرات که از مراکز علمی معتبر آن زمان بود، مشغول به تحصیل شود و علوم متداول زمان خود را همچون صرف و نحو، منطق، حکمت مشایی، حکمت اشراق، طبیعیات، ریاضیات، فقه، اصول، حدیث، قرائت، و تفسیر به خوبی بیاموزد و از محضر استادانی چون خواجه علی سمرقندی و محمد جاجرمی استفاده‌کند.
      در این دوره بود که جامی با تصوّف آشنا و مجذوب آن شد به‌طوریکه در حلقه مریدان سعدالدین محمد کاشغری نقشبندی درآمد و به تدریج چنان به مقام معنوی خود افزود که بعد از مرگ مرشدش (۸۶۰ ه‍ ق برابر با ۱۴۵۵ م) خلیفه طریقت نقشبندیه گردید. پس از گذشت چند سالی جامی راه سمرقند را در پیش گرفت که در سایه حمایت پادشاه علم دوست تیموری الغ بیگ به کانون تجمّع دانشمندان و دانشجویان تبدیل شده بود. در سمرقند نیز نورالدّین توانست استادانش را شیفته ذکاوت و دانش خود کند. او که سرودن شعر را در جوانی آغاز کرده و در آن شهرتی یافته بود، با تکیه زدن بر مقام ارشاد و به نظم کشیدن تعالیم عرفانی و صوفیانه به محبوبیتی عظیم در میان اهل دانش و معرفت دست یافت.
جامی به افتادگی و گشاده‌رویی معروف بود و با اینکه زندگی‌ای بسیار ساده داشت و هیچ گاه مدح زورمندان را نمی‌گفت، شاهان و امیران همواره به او ارادت می‌ورزیدند و خود را مرید او می‌دانستند. جانشینان الغ بیگ خصوصاً سلطان حسین بایقرا و امیر او علیشیر نوایی تا آخر عمر او را محترم می‌داشتند و اوزون حسن آق قویونلو، سلطان محمّد فاتح پادشاه عثمانی و ملک الاشراف پادشاه مصر از ارادتمندان او بودند.
اعتقادات مذهبی
      بر اساس نسب و طریقت نقشبندیه و نوشته‌های جامی واضح است که وی حنفی و اهل سنت بوده اما چون همه اهل سنت در حب اهل بیت محمد سخنانی دارند و جامی نیز در این رابطه اشعاری دارد برخی او را شیعی دانسته‌اند؛ عده‌ای نیز او را متمایل به عقاید اشاعره و فقهای شافعی دانسته‌اند. در کتاب شواهدالنبوه جامی از خلفای چهارگانه با ادب و احترام بسیار یاد برده و ایشان را بر اهل بیت مقدم داشته، و احادیثی که در فضائل آنان به پیغمبر منسوب است همه را نقل کرده و به فارسی برگردانده‌است. با این حال جامی در مدح ائمه شیعه از جمله علی، حسن و حسین و نیز سجاداشعاری سروده‌است و ایشان را به صدق و عدل و شجاعت ستوده‌است. اما آن‌چه جامی در ذم و سرزنش ابوطالب و پسرش عقیل سروده بود، مورد مخالفت بسیاری از علمای شیعه و از جمله قاضی میرحسین شافعی و قاضی عبید شوشتری واقع شد تا حدی که میرحسین یزدی او را با عبدالرحمن بن ملجم قیاس کرد.
آن امام به حق ولی خدا کاسدالله غالبش نامی
دو کس او را به جان بیازردند یکی از ابلهی یک از خامی
هر دو را نام عبدرحمانست آن یکی ملجم این یکی جامی
در شعر دیگر می فرمایید
شیر خدا شاه ولایت علی صیقلی شرک خفی و جلی
روز احد چون صف هیجا گرفت تیر مخالف به تنش جا گرفت
      هر چند از نظر خود او، رفض اگر حبّ آل محمّد باشد، درست و کیش همهٔ مسلمانان است و اگر منظور از آن بغض اصحاب رسول باشد، مذموم است و سپس گفته‌است مذهب «رفض» چون خواه و ناخواه به چنین بغضی می‌کشد، ناپسندیده‌است. دامنه عداوت منتسبین به اهل تشیع با جامی به زمان حیات او محدود نمانده و در زمان خروج صفویه و سرکوبی اهل سنت و شیعه سازی بالاجبار مردم دامنه این تجاوز بعد از وفات جامی به هرات رسید که لشکر صفوی دستور یافتند در هر کتاب و اسنادی که نام جامی را بیابند آن را تراشیده و به عوض آن خامی بنویسند که مولانا هاتفی خواهر زاده جامی در این وصف الحال شعری هم دارد.
آثار جامی
      از جامی ده‌ها کتاب و رساله از نظم و نثر به زبان‌های فارسی و عربی به یادگار مانده‌است.
۱- آثار منظوم: جامی اشعار خود را در دو مجموعه بزرگ گردآوری کرده‌است:
• دیوان‌های سه گانه شامل قصاید و غزلیات و مقطعات و رباعیات
      جامی دیوان خود را در اواخر عمر به تقلید از امیر خسرو دهلوی در سه قسمت زیر مدون نمود:
الف) فاتحة الشباب (دوران جوانی)
ب)واسطة العقد (اواسط زندگی)
ج) خاتمة الحیاة (اواخر حیات)
      دیوان قصاید و غزلیات این دیوان را جامی در سال ۸۸۴ تدوین و تنظیم کرده‌است. قصاید جامی در توحید و نعت پیامبر اسلام و صحابه و اهل بیت و نیز مطالب عرفانی و اخلاقی‌است. جامی همچنین قصایدی در مدح یا مرثیه سلاطین و حکمای زمانش سروده‌است. غزلیات جامی غالباً از هفت بیت تجاوز نمی‌کند و اکثراً عاشقانه یا عارفانه‌است.
      از جامی مقطعات و رباعیاتی نیز باقی‌است که یا محتوی مسائل عرفانی‌است و اشاره به حقایق صوفیانه دارد یا نکته لطیف عاشقانه‌ای در آن نهفته‌است. دیوانی نیز به نام دیوان بی‌نقاط از جامی به‌جای مانده که در تمامی واژه‌های آن هیچ حرف نقطه‌داری استفاده نشده‌است.
• هفت اورنگ که خود مشتمل بر هفت کتاب در قالب مثنوی است.
      مثنوی اول سلسلة الذهب به سبک حدیقةالحقیقه سنایی و در سال ۸۸۷ سروده شده‌است، در این مثنوی از شریعت، طریقت، عشق و نبوت از دیدگاه عرفانی سخن رفته‌است.
      مثنوی دوم سلامان و ابسال که به نام سلطان یعقوب ترکمان آق قویونلوست و در سال ۸۸۵ تألیف شده‌است. حکایت سلامان و ابسان نخستین بار در شرح اشارات خواجه نصیرالدین توسی و اسرار حکمه ابن طفیل آمده بود که جامی آن را به نظم فارسی درآورد.
      مثنوی سوم تحفة الاحرار نخستین مثنوی تعلیمی جامی است که به سبک و سیاق مخزن‌الاسرار نظامی سروده شده‌است. در این کتاب اشارت‌هایی به آفرینش، اسلام، نماز، زکات، حج، عزلت، تصوف، عشق و شاعری آمده‌است. در انتهای این مثنوی جامی به فرزند خود ضیاءالدین یوسف پندنامه‌ای نگاشته‌است که در آن از جوانی خود یاد کرده‌است.
     مثنوی چهارم سبحةالابرار و آن نیز مثنوی تعلیمی‌است که در سال ۸۸۷ سروده شده‌است و در آن تعالیم اخلاقی و عرفانی در باب توبه، زهد، فقر، صبر، شکر، خوف، رجا، توکل، رضا و حب آمده‌است.
     مثنوی پنجم یوسف و زلیخا مثنوی عشقی به سبک خسرو و شیرین نظامی و ویس و رامین فخر گرگانی است که به نام و یاد پیامبر و بیان معراج و مدح سلطان حسین بایقرا آغاز می‌شود. در این کتاب جامی از سوره یوسف در قرآن و نیز از روایات تورات در سفر پیدایش بهره برده‌است. تاریخ تألیف این کتاب را سال ۸۸۸ هجری دانسته‌اند.
      مثنوی ششم لیلی و مجنون مثنوی عشقی‌است که به وزن لیلی و مجنون نظامی و امیرخسرو دهلوی ساخته شده‌است.
      مثنوی هفتم خردنامه اسکندری که مثنوی تعلیمی در حکمت و اخلاق است و در آن از حکیمان یونان از سقراط، افلاطون، ارسطو، بقراط، فیثاغورث و اسکندر سخن رفته‌است.
      بهارستان از دیگر آثار جامی است.
 
 
پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

کسب 3 مدال طلا،‌2 نقره و4 برنز حاصل تلاش نمایندگان ایران

جشن و شادی مردم تهران برای پیروزی روحانی

سید محمد حسن سید شجاع خالق برند "اریکا"

رونمایی از پوستر فیلم ویلایی ها

شروع کار سامانه ثبت نام کارورزی

هنرمند موفق

«فروشنده» دومین اسکار فرهادی

نوآوری در کسب وکار را چه زمانی و چگونه باید به کار برد

آغاز پیش‌فروش بلیت‌های نوروز از ۱۷ بهمن

در دانشگاه شهید بهشتی جایزه ملی «تعالی و پیشرفت» اعطا شد

پذیرفته‌شدگان نهایی رشته‌های نیمه‌متمرکز

پایان مسابقات کشتی جام جهان پهلوان غلامرضا تختی

احداث پارک بانوان با اختصاص بیش از سه میلیارد تومان

فیل سواری جالب یزدانی و رادان

دشوارترین سؤالات زندگی را ازخود بپرسید

روش صحیح برخورد با دختر بچه های بی نظم

خطای دید

شرح مختصری از زندگی نامه حضرت الیاس

بازگشت باران به تهران

اگر زمین دور خودش نمی چرخید چه می شد؟

با بهانه گیری کودکان چطور مقابل کنیم ؟

با نگاه کردن به پوست، ناخن و مو سلامتی شما مشخص می شود

راهکارهای پیشگیری و درمان زگیل

قوانینی برای داشتن زندگی موفق و شاد

9 اشتباه مدیران که باعث میشود کارمندان شایسته کارشان را ترک کنند را بشناسید

با این 6 گام مسیر کارآفرینی را با فراز و فرودهای کمتری تجربه کنید

اگر این علایم را دارید حتما به مرخصی بروید

زندگی نامه بهلول و دین اسلام

با 10 نفر اول برترین داشمندان و نوابغ زنده جهان آشنا شوید

هر شب پیش از رفتن به رختخواب (یا پس از بیدارشدن) این پرسش ها را از خود بپرسید !

زندگی نامه نیما یوشیج

عاشق دروغگویی بچه هام!!!

روش برنامه ریزی برای موفقیت در کسب و کار

عادت های غلط و مخرب در محل کار را بشناسیم .

راهکارهای برای شاد زیستن

چند راهکار برای مقابله با اضطراب

"حتی اگر برای پول کار می کنید با عشق کار کنید"

مدیر موفق ایرانی در نیسان

عکس های دیدنی

راهکارهایی تربیتی برای داشتن یک کودک سالم

مادر شوهرها و عروس خانمها لطفا بخوانید!!!

نسخه طب سنتی برای لاغری

چگونه بر ترس از شکست غلبه کنیم؟

ایده های یلدایی

ایده های یلدایی

راهکارهایی برای آموزش تنها خوابیدن به کودک

از روی نقاشی های کودکتان به نکته هایی پی خواهید برد که تا به حال حتی به آن فکر هم نکرده بودید!!!

با این 11 قانون احساس خوشبختی را برای خود به ارمغان بیاورید !!

با رفتارهایی خودتخریبی که باعث تخریب جسم و روان تان می شود آشنا شوید.

شما برای ثروتمند شدن به چه چیز نیاز دارید تا صفرهای بیشتری را جلوی رقم حساب بانکی خود اضافه کنید؟

نماز حاجت امام رضا(ع)

چه زمانی وقت آن است که یک وابستگی عاطفی را تمام کنید؟

بر طبق ماه تولدتان ورزش کنید!!!

عکس های دیدنی 6

۹ ویژگی شخصیتی که با نگاه کردن پی به انها می برید

چیستان {1}

تست هوش تصویری 4

ساخت ربات نجات غریق

اصول نگارش صحیح ایمیل حرفه ای ها در کسب وکار

تناسب تحصیلات چقدر در دوام ازدواج موثر است؟

اجرای رپ به صورت پخش زنده

نحوه نگهداری و تمیز کردن تشک تخت

تصاویر زیبا و دیدنی روز

نقاشی های باورنکردنی با مداد رنگی

چگونگی صحیح رفتار کردن مادر شاغل با فرزند خود

تاثیر ۱۰ رنگ اصلی بر سلامت روان نوزاد

هشدارهای سلامتی و دست خط شما

۸ نشانه ی جسمی که ابتلا به افسردگی را هشدار می‌دهند

۵ رکن موفقیت در کسب و کار به روش کریگ بالانتین

تست هوش تصویری

روش های درمان طبیعی خانگی برای 10 بیماری رایج

زندگینامه گالیلئو گالیله :

تصاویر زیبا 3

با داشتن این علائم مطمئن باشید که در سلامت کامل بسر می برید !!

تیتراژ سریال " هشت ونیم دقیقه " از خواجه امیری

برای عبور از مشکلات زندگی زناشویی اول باید آنها را به رسمیت بشناسید

آیا از اهمیت سلامت روده باخبر هستید؟

راهکارهایی برای با جذبه و کاریزماتیک شدن

ضرب المثل نادر هم رفت و برنگشت

توصیه هایی برای داشتن یک محیط کار بانشاط و سالم

فوت و فن رابطه گرم و صمیمی و بدون چالش با مادرزن

داستان حضرت خضر

میوه آرایی زیبا شب یلدا

طرز تهیه کیک گوشت

با استفاده از زبان بدن چگونه در مصاحبه شغلی خود موفق شویم

لباس های عجیب ژاپنی ها

هنری زیبا به نام قالی بافی

پسران نوجوانی که با پدر خود دچار مشکل می شوند

اگر می‌خواهید به قلب یک مرد دست یابید باید ابتدا به مغز او راه یابید

بیست درسی که باید پیش از سی سالگی بیاموزیم

4 کلید طلایی رسیدن به موفقیت شغلی

عکس های دیدنی روز در جهان

طالع بینی

مدرسه

آیا می دانید 2

طنز مهران مدیری درباره انواع مردها

اکبر کامپیوتر، نابغه‌ معلول

تابلو نقاشی خلاقانه با مداد شمعی های رنگی

ترانه شاد کودکانه: باز آمد بوی ماه مدرسه

کودک ناز

captcha