39   
شناسه خبر: 23081   
تاریخ انتشار: 1395/06/28 12:00
امیرکبیر
امیرکبیر

میرزا محمدتقی خان امیرکبیر فرزند کربلایی قربان بیگ فراهانی در سال ۱۲۲۲ ق در هزاوه فراهان از توابع اراک (سلطان آباد پیشین) متولد شد. کربلایی قربان پدر امیرکبیر در دستگاه میرزا عیسی (میرزا بزرگ) پدر میرزا ابوالقاسم قائم‌‌مقام سمت آشپزی داشت. مادر امیرکبیر فاطمه‌سلطان دختر استاد شاه محمد‌ بنا از اهالی فراهان بود. میرزا محمدتقی خان به خاطر هوش و استعداد کم‌نظیرش از همان دوران نوجوانی مورد توجه میرزابزرگ و سپس قائم‌مقام فراهانی قرار گرفت و به ترتیب به سمت منشی‌گری آن دو دست یافت و به سرعت مورد توجه قائم‌مقام و عباس میرزا نایب‌السلطنه قرار گرفت. اولین تجربه سیاسی میرزامحمدتقی خان همراهی خسرومیرزا فرزند نایب‌السلطنه و هیئت همراه او در سفرش به روسیه تزاری بود. این سفر به‌دنبال قتل گریبایدوف وزیر مختار روسیه در تهران و در شوال ۱۲۴۴ و به منظور عذرخواهی از واقعه قتل گریبایدوف صورت گرفت.

میرزاتقی خان طی سالهای آتی بیش‌ از‌ پیش در انجام امور دیوانی و غیره لیاقت و شایستگی نشان داد و در اواخر دوران سلطنت فتحعلی‌شاه در دستگاه محمدخان زنگنه امیرنظام و پیشکار آذربایجان وارد خدمت شد. چند سال بعد و در ۱۲۵۳ ق میرزا محمدتقی وزیر نظام آذربایجان گردید. میرزا محمدتقی که اینک به امیرنظام ملقب شده بود در ۱۶ شوال ۱۲۵۳ به همراه ناصرالدین میرزا ولیعهد عازم روسیه شد و در ارمنستان (ایروان) با نیکلای اول تزار روسیه ملاقات کرد. از مهمترین مأموریتهای سیاسی امیرنظام در دوران سلطنت محمد شاه ریاست نمایندگی دولت ایران در کمیسیون صلح ارزنة‌الروم بود که به عنوان «وکیل تام الاختیار» ایران در ماه صفر ۱۲۵۹ آغاز شد و به‌رغم تمام مشکلاتی که بروز کرد پس‌از چهار سال که از اقامت امیرکبیر در عثمانی سپری می‌شد قرارداد صلح مطلوبی با عثمانی به امضا رسید. پس از عقد قرارداد صلح در ۱۶ جمادی الثانی ۱۲۶۳ امیرنظام سخت مورد تشویق و تفقد محمدشاه قرار گرفت. امیرنظام که از سالها قبل با ناصرالدین میرزا الفت و نزدیکی پیدا کرده بود پس از فوت محمدشاه مقتدرانه مقدمات و اسباب بر تخت نشستن ناصرالدین شاه را فراهم آورد و در ۱۴ شوال ۱۲۶۴ سلطنت ناصرالدین شاه را اعلام کرد.

امیرنظام که با آغاز سلطنت ناصرالدین شاه منصب صدراعظمی یافته بود در ۲۲ ذیقعده ۱۲۶۴ علاوه بر لقب امیرنظامی به القاب امیرکبیر اتابک اعظم نیز مفتخر شد. امیرکبیر مدت کوتاهی پس از صدارت اصلاحات سیاسی، امنیتی، مالی، اقتصادی و فرهنگی اش را آغاز کرد و در این میان ایجاد امنیت و پایان دادن به شورشها و یاغی گریها و نیز اصلاحات مالی و جلوگیری از اجحافات پیدا و پنهان صاحبان قدرت و نفوذ را در اولویت برنامه های خود قرار داد و مدت کوتاهی پس از صدارت نشان داد که قصد دارد از نفوذ و دخالت بیگانگان (روس و انگلیس) در امور مختلف کشور بکاهد.

از جمله اقدامات مهم امیرکبیر پایان دادن و سرکوب شورش محمدحسن خان سالار فرزند اللهیارخان آصف الدوله در خراسان (در نوروز ۱۲۶۶ ق) بود. در همان حال امیرکبیر ضمن نظم بخشیدن بر امور دستگاه سلطنت و حکومت و کنترلی که بر اعمال و رفتار دیوانیان، شاهزادگان، خاندان سلطنت، رجال و صاحبان قدرت و غیره اعمال می‌کرد اصلاحات گسترده ای در امور اداری کشور به عمل آورد و با ریشه‌کن کردن بسیاری از مفاسد اداری و مالی در اداره امور کشور نظمی نو پدید آورد؛ بگذریم از این که اقدامات اصلاحی امیرکبیر برخی از مهمترین دیوانیان و صاحبان نفوذ و قدرت را با او دشمن کرد. از دیگر اصلاحات امیرکبیر بازسازی ارتش و قشون و پایه‌گذاری نظمی نو در نیروی نظامی کشور بود. آگاهان و ناظران امور در همان روزگار از سازمان نظامی جدیدی که امیرکبیر پایه گذاری کرد سخت تمجید و تحسین می‌کنند. از دیگر اقدامات امیرکبیر ایجاد چاپارخانه، تذکره خانه (اداره گذرنامه)، بنای بازار و تیمچه و سرای امیر در تهران، تأسیس سازمان اطلاعاتی - جاسوسی و خبررسانی و خفیه‌نویسی بود که در دوران صدارت او بسیار کارآمد عمل می‌کرد. امیر کبیر همچنین تلاشهای بسیاری برای اصلاحات قضایی و به تبع آن از میان برداشتن رسم بست‌نشینی انجام داد که در موارد بسیار، روندی انحراف‌‌آمیز یافته بود.

از مهمترین اقدامات امیرکبیر تأسیس دارالفنون بود که پس از تلاشهای بسیار در ۵ ربیع‌الاول ۱۲۶۸و فقط ۱۳ روز قبل از قتل امیرکبیر افتتاح شد. امیرکبیر در همان دوران کوتاه صدارت (۱۲۶۴─ ۱۲۶۸ ق) گامهای استواری برای توسعه اقتصادی و صنعتی کشور و نیز رشد اقتصاد تجاری کشور برداشت و برای مثبت شدن تراز بازرگانی خارجی ایران تلاشهای فراوانی انجام داد. انتشار روزنامه وقایع‌اتفاقیه، تلاش برای ترجمه و انتشار کتب از دیگر اقدامات امیرکبیر بود. امیرکبیر که خود فردی مذهبی بود در ارتقاء شأن و منزلت علما و روحانیون کوشید. به‌ویژه نقش برجسته امیرکبیر در سرکوب شورش باب و از میان برداشتن فتنه ‌بابیه که با محاکمه و اعدام سید علی‌محمدباب به‌پایان رسید، روابط امیرکبیر و علمای دینی را بیش‌از‌پیش تحکیم بخشید. وطن‌دوستی و مخالفت شدید امیرکبیر با نفوذ کشورهای خارجی در ایران، تلاش برای برقراری عدالت و امنیت، جلوگیری از شکنجه و آزار متهمان و مجرمان، جلوگیری از پناهندگی جنایتکاران و مجرمین سیاسی و غیره در سفارتخانه‌های خارجی و تلاش برای قطع ارتباط جاسوسی - اطلاعاتی اتباع داخلی برای نمایندگان خارجی از دیگر اقدامات اصلاح گرانه امیرکبیر در طول دوران کوتاه (چهار ساله) صدارت بود.

امیرکبیر که از همان آغاز صدارت سخت مورد حمایت و اعتماد ناصرالدین شاه قرار گرفته بود در روز جمعه ۲۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۵ با ملکزاده خانم عزت‌الدوله خواهر تنی شاه ازدواج کرد.

تلاشهای اصلاحگرانه امیرکبیر مدتی طولانی تداوم نیافت و در حالی که سیاست خارجی مستقل امیرکبیر و تلاشهای جدی او برای قطع نفوذ و دخالت روس و انگلیس می‌رفت تا طلیعه آغاز عصر نوینی در کشور شود، توطئه‌های نمایندگان سیاسی این دو کشور و همگامی بدخواهان پیدا و پنهان داخلی امیرکبیر با سیاست بیگانگان به‌تدریج موجبات رنجش و سپس نومیدی و خشم ناصرالدین شاه را از او فراهم آورده از صدارت اعظمی و دیگر مشاغل اداری و نظامی‌اش معزول کرده و به شهر کاشان تبعید کرد. بدین ترتیب با دسیسه بیگانگان و همدستی و خیانت گروهی از عوامل اثرگذار داخلی، ناصرالدین شاه، حاجی علی مراغه ای (حاجب الدوله) را مأمور قتل امیرکبیر کرد.

امیرکبیر در محرم ۱۲۶۸ از مقام صدارت عظمی عزل شد و در شب شنبه ۱۸ ربیع‌الاول ۱۲۶۸ توسط حاجب‌الدوله در حمام فین کاشان به قتل رسید.

پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

عناوین روزنامه های امروز 8 خرداد 96

نقاشی‌های زیبای مادربزرگ 86 ساله ایرانی

۶ آزادکار به اردوی تیم ملی کشتی دعوت شدند

در جشنواره شهر 400 فیلم خارجی شرکت می کنند

ساعت کاری معاینه فنی ها در ماه رمضان تغییر می کند

عمل ارتوپدی با هیپنوتیزم در مشهد انجام شد

بخشش دیرکرد تسهیلات صندوق امید تمدید شد

دو مدال طلا و برنز جودوکاران ایران در روز نخست مسابقات

مراقبت از پوست در فصل های گرم سال

ایران میزبان جودو باشگاه های آسیا شد

تیتراژ برنامه ماه رمضان با حامد همایون

به بازنشستگان و مستمری بگیران تسهیلات بانکی پرداخت میشود

اشاعه فرهنگ روزه داری با نرم افزار ماه رمضان

کارآفرینان برتر ملی معرفی شدند

تزئین نان و پنیر و سبزی سفره عقد و سفره افطار

کاخ مروارید

اسرار ازل

موبایل

مربای توت فرنگی

خانم‌ها چه زمانی همسرشان را خوش‌تیپ می‌دانند؟

زیباترین عصرانه های بهاری در این بالکن ها

محمد دانشور به نیمه نهایی دوچرخه سواری رسید

نحوه دریافت «پول» از اولیاء هنگام ثبت‌نام مدارس اعلام شد

با سلول های بنیادی ریزش مو را درمان کنید

از ظرفیت تعاونی‌ها برای اشتغال جوانان استفاده کنیم

7 قلوهای معروف جهان 20 ساله شدند

جشن و شادی مردم تهران برای پیروزی روحانی

سید محمد حسن سید شجاع خالق برند "اریکا"

ملاصدرا

خادم‌الشریعه نایب قهرمان شطرنج آسیا شد

پیش فروش هفتمین آلبوم «رضا صادقی» آغاز شد

ورود اعضای لیست امید به شورای شهر تهران

تولید سلولهای بنیادین خونی در آزمایشگاه

حرکت به سمت مهارت آموزی به جای مدرک‌گرایی

دعا قبل از شروع به کسب و کار

بدترین عادات متولدین هر ماه در رابطه عاطفی

تغییر فصل ها با خلق و خوی ما چه می کنند؟

علائمی که زنان نباید نادیده بگیرند

موزه سینما فردا رایگان است

افزایش دستمزد و مبنای حق بیمه «نانوایان» انجام می شود

خدا

دکوراسیون ماه تولد، چیدمانی که برای شما ممنوع است!

انتقال حال خوب و خوشحال کردن آدم‌ها بدون هیچ هزینه

مدرسه کارآفرینی در دانشگاه صنعتی بیرجند راه‌اندازی می‌شود

بیوگرافی زنده یاد دکتر افشین یداللهی

دانش آموختگان صنعتی شریف موفق به ساخت ربات خودروی پرنده شدند

در سعدآباد نمایشگاه پوشاک ترکمن برگزار میشود

گنج زاده کاروان ایران را طلایی کرد

«بگذرد» با حامد زمانی

از آلودگی هوا لحظه ای با خبر شوید

در نمایشگاه الکامپ «سالن اشتغال» برپا می شود

تزئین سالاد الویه

عناوین روزنامه های امروز

کشتی آزاد به چهار برد در آسیا دست یافت

هنرمند محبوب مشاور دبیر سومین جشن عکاسان سینمای ایران شد

نتیجه نهایی آزمون استخدامی دستگاه‌های اجرایی اعلام شد

ذخیره خون بندناف نوزاد در بانک خون رویان هرمزگان افزایش پیدا کرد

زندگی

فواید پاستیل خوردن برای کودکان

نگاه عاشقانه زن و مرد به یکدیگر

با یادگیری شادتر، سالم‌تر و پولدارتر شویم

هر گروه خونی چه چایی میل کنند؟

با رعایت ادبِ عاشقی رابطه عاشقانه موفق را تجربه کنید

زندگی نامه فردوسی شاعر نامدار ایران

سریال رمضانی شبکه یک سیما مشخص شد

میزان مستمری خانوارهای کم درآمد مشخص شد

جوانان ایرانی در مسابقات مالزی افتخار آفریدن

مهرماه مجمع ملی ازدواج برگزار میشود

جرایم رانندگی با شرایط جدید شامل بخشودگی میشود

به لوازم آرایش خود خنده را اضافه کنید

فردا هوا بارانی است

فرهنگیان از یک طبقه شغلی بالاتر برخوردار میشوند

شوراها تبلیغات خود را آغاز کردن

حضرت مهدی (ع)

برنامه هایی برای هفته جوان برگزار میشود

یک روزه شناسنامه بگیرید

«حس خوب» رونمایی شد

رونمایی از پوستر فیلم ویلایی ها

عناوین روزنامه های امروز

با پیروزی ملی پوشان برابر تایلند، امید ایران جهانی شد

پوستر فیلم ویلایی ها رونمایی شد

آموزش و پرورش تا پایان خرداد آزمون استخدامی برگزار می کند

به شرکت‌های دانش‌بنیان خدمات بانکی ارائه میشود

شروع کار سامانه ثبت نام کارورزی

بیست و دومین نمایشگاه بین‌المللی نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی ''اویل شو''

برداشت گل محمدی

فوتبال ساحلی ایران مقام سوم جهان را به دست آورد

محسن چاوشی و سینا سرلک «فندک تب‌دار»

محسن چاوشی «فندک تب‌دار» را منتشر کرد

نتایج آزمون ورودی مدارس استعدادهای درخشان اعلام می شود

دانشگاه علامه طباطبایی دارای موزه شد

توانایی ذهنی افراد با کارآفرینی تقویت می شود

برنامه سه دیدار از هفته اول لیگ کشتی اعلام شد

محمدرضا مویینی رئیس صنف تدوین‌گران سینما شد

مادران دارای فرزندخوانده زیر 3 سال به مرخصی میروند

نیمه دوم اردیبهشت آسمان زیبا می شود

افتتاح ۸۳۸ کیلومتر راه‌آهن تا پایان امسال

عناوین روزنامه های امروز

یک کرسی آسیایی برای دوچرخه سواری ایران

حامد بهداد در ۱۰ سالگی «دارکوب» می‌خواند

captcha