36   
شناسه خبر: 23081   
تاریخ انتشار: 1395/06/28 12:00
امیرکبیر
امیرکبیر

میرزا محمدتقی خان امیرکبیر فرزند کربلایی قربان بیگ فراهانی در سال ۱۲۲۲ ق در هزاوه فراهان از توابع اراک (سلطان آباد پیشین) متولد شد. کربلایی قربان پدر امیرکبیر در دستگاه میرزا عیسی (میرزا بزرگ) پدر میرزا ابوالقاسم قائم‌‌مقام سمت آشپزی داشت. مادر امیرکبیر فاطمه‌سلطان دختر استاد شاه محمد‌ بنا از اهالی فراهان بود. میرزا محمدتقی خان به خاطر هوش و استعداد کم‌نظیرش از همان دوران نوجوانی مورد توجه میرزابزرگ و سپس قائم‌مقام فراهانی قرار گرفت و به ترتیب به سمت منشی‌گری آن دو دست یافت و به سرعت مورد توجه قائم‌مقام و عباس میرزا نایب‌السلطنه قرار گرفت. اولین تجربه سیاسی میرزامحمدتقی خان همراهی خسرومیرزا فرزند نایب‌السلطنه و هیئت همراه او در سفرش به روسیه تزاری بود. این سفر به‌دنبال قتل گریبایدوف وزیر مختار روسیه در تهران و در شوال ۱۲۴۴ و به منظور عذرخواهی از واقعه قتل گریبایدوف صورت گرفت.

میرزاتقی خان طی سالهای آتی بیش‌ از‌ پیش در انجام امور دیوانی و غیره لیاقت و شایستگی نشان داد و در اواخر دوران سلطنت فتحعلی‌شاه در دستگاه محمدخان زنگنه امیرنظام و پیشکار آذربایجان وارد خدمت شد. چند سال بعد و در ۱۲۵۳ ق میرزا محمدتقی وزیر نظام آذربایجان گردید. میرزا محمدتقی که اینک به امیرنظام ملقب شده بود در ۱۶ شوال ۱۲۵۳ به همراه ناصرالدین میرزا ولیعهد عازم روسیه شد و در ارمنستان (ایروان) با نیکلای اول تزار روسیه ملاقات کرد. از مهمترین مأموریتهای سیاسی امیرنظام در دوران سلطنت محمد شاه ریاست نمایندگی دولت ایران در کمیسیون صلح ارزنة‌الروم بود که به عنوان «وکیل تام الاختیار» ایران در ماه صفر ۱۲۵۹ آغاز شد و به‌رغم تمام مشکلاتی که بروز کرد پس‌از چهار سال که از اقامت امیرکبیر در عثمانی سپری می‌شد قرارداد صلح مطلوبی با عثمانی به امضا رسید. پس از عقد قرارداد صلح در ۱۶ جمادی الثانی ۱۲۶۳ امیرنظام سخت مورد تشویق و تفقد محمدشاه قرار گرفت. امیرنظام که از سالها قبل با ناصرالدین میرزا الفت و نزدیکی پیدا کرده بود پس از فوت محمدشاه مقتدرانه مقدمات و اسباب بر تخت نشستن ناصرالدین شاه را فراهم آورد و در ۱۴ شوال ۱۲۶۴ سلطنت ناصرالدین شاه را اعلام کرد.

امیرنظام که با آغاز سلطنت ناصرالدین شاه منصب صدراعظمی یافته بود در ۲۲ ذیقعده ۱۲۶۴ علاوه بر لقب امیرنظامی به القاب امیرکبیر اتابک اعظم نیز مفتخر شد. امیرکبیر مدت کوتاهی پس از صدارت اصلاحات سیاسی، امنیتی، مالی، اقتصادی و فرهنگی اش را آغاز کرد و در این میان ایجاد امنیت و پایان دادن به شورشها و یاغی گریها و نیز اصلاحات مالی و جلوگیری از اجحافات پیدا و پنهان صاحبان قدرت و نفوذ را در اولویت برنامه های خود قرار داد و مدت کوتاهی پس از صدارت نشان داد که قصد دارد از نفوذ و دخالت بیگانگان (روس و انگلیس) در امور مختلف کشور بکاهد.

از جمله اقدامات مهم امیرکبیر پایان دادن و سرکوب شورش محمدحسن خان سالار فرزند اللهیارخان آصف الدوله در خراسان (در نوروز ۱۲۶۶ ق) بود. در همان حال امیرکبیر ضمن نظم بخشیدن بر امور دستگاه سلطنت و حکومت و کنترلی که بر اعمال و رفتار دیوانیان، شاهزادگان، خاندان سلطنت، رجال و صاحبان قدرت و غیره اعمال می‌کرد اصلاحات گسترده ای در امور اداری کشور به عمل آورد و با ریشه‌کن کردن بسیاری از مفاسد اداری و مالی در اداره امور کشور نظمی نو پدید آورد؛ بگذریم از این که اقدامات اصلاحی امیرکبیر برخی از مهمترین دیوانیان و صاحبان نفوذ و قدرت را با او دشمن کرد. از دیگر اصلاحات امیرکبیر بازسازی ارتش و قشون و پایه‌گذاری نظمی نو در نیروی نظامی کشور بود. آگاهان و ناظران امور در همان روزگار از سازمان نظامی جدیدی که امیرکبیر پایه گذاری کرد سخت تمجید و تحسین می‌کنند. از دیگر اقدامات امیرکبیر ایجاد چاپارخانه، تذکره خانه (اداره گذرنامه)، بنای بازار و تیمچه و سرای امیر در تهران، تأسیس سازمان اطلاعاتی - جاسوسی و خبررسانی و خفیه‌نویسی بود که در دوران صدارت او بسیار کارآمد عمل می‌کرد. امیر کبیر همچنین تلاشهای بسیاری برای اصلاحات قضایی و به تبع آن از میان برداشتن رسم بست‌نشینی انجام داد که در موارد بسیار، روندی انحراف‌‌آمیز یافته بود.

از مهمترین اقدامات امیرکبیر تأسیس دارالفنون بود که پس از تلاشهای بسیار در ۵ ربیع‌الاول ۱۲۶۸و فقط ۱۳ روز قبل از قتل امیرکبیر افتتاح شد. امیرکبیر در همان دوران کوتاه صدارت (۱۲۶۴─ ۱۲۶۸ ق) گامهای استواری برای توسعه اقتصادی و صنعتی کشور و نیز رشد اقتصاد تجاری کشور برداشت و برای مثبت شدن تراز بازرگانی خارجی ایران تلاشهای فراوانی انجام داد. انتشار روزنامه وقایع‌اتفاقیه، تلاش برای ترجمه و انتشار کتب از دیگر اقدامات امیرکبیر بود. امیرکبیر که خود فردی مذهبی بود در ارتقاء شأن و منزلت علما و روحانیون کوشید. به‌ویژه نقش برجسته امیرکبیر در سرکوب شورش باب و از میان برداشتن فتنه ‌بابیه که با محاکمه و اعدام سید علی‌محمدباب به‌پایان رسید، روابط امیرکبیر و علمای دینی را بیش‌از‌پیش تحکیم بخشید. وطن‌دوستی و مخالفت شدید امیرکبیر با نفوذ کشورهای خارجی در ایران، تلاش برای برقراری عدالت و امنیت، جلوگیری از شکنجه و آزار متهمان و مجرمان، جلوگیری از پناهندگی جنایتکاران و مجرمین سیاسی و غیره در سفارتخانه‌های خارجی و تلاش برای قطع ارتباط جاسوسی - اطلاعاتی اتباع داخلی برای نمایندگان خارجی از دیگر اقدامات اصلاح گرانه امیرکبیر در طول دوران کوتاه (چهار ساله) صدارت بود.

امیرکبیر که از همان آغاز صدارت سخت مورد حمایت و اعتماد ناصرالدین شاه قرار گرفته بود در روز جمعه ۲۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۵ با ملکزاده خانم عزت‌الدوله خواهر تنی شاه ازدواج کرد.

تلاشهای اصلاحگرانه امیرکبیر مدتی طولانی تداوم نیافت و در حالی که سیاست خارجی مستقل امیرکبیر و تلاشهای جدی او برای قطع نفوذ و دخالت روس و انگلیس می‌رفت تا طلیعه آغاز عصر نوینی در کشور شود، توطئه‌های نمایندگان سیاسی این دو کشور و همگامی بدخواهان پیدا و پنهان داخلی امیرکبیر با سیاست بیگانگان به‌تدریج موجبات رنجش و سپس نومیدی و خشم ناصرالدین شاه را از او فراهم آورده از صدارت اعظمی و دیگر مشاغل اداری و نظامی‌اش معزول کرده و به شهر کاشان تبعید کرد. بدین ترتیب با دسیسه بیگانگان و همدستی و خیانت گروهی از عوامل اثرگذار داخلی، ناصرالدین شاه، حاجی علی مراغه ای (حاجب الدوله) را مأمور قتل امیرکبیر کرد.

امیرکبیر در محرم ۱۲۶۸ از مقام صدارت عظمی عزل شد و در شب شنبه ۱۸ ربیع‌الاول ۱۲۶۸ توسط حاجب‌الدوله در حمام فین کاشان به قتل رسید.

پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

عناوین روزنامه های امروز

عمو نوروز

پرسپولیسی ها دعوت شدند به اردوی تیم ملی فوتبال

همایون شجریان با «رگ ‌خواب»

راه اندازی پایگاه امدادرسانی هلال احمر در نوروز 96

شست وشوی خودرو بدون آب توسط دو مهندس ایرانی

المپیکی‌های ایران روی «نیمکت داغ»

حضور برومند و عروسکی‌ها در ایستگاه‌های آتش‌نشانی

سازمان تأمین اجتماعی استخدام میکند

نخستین نوشابه لبنی ایران تولید شد

فرصتی برای هدایت شغلی نوجوانان

عناوین روزنامه های امروز

جشنواره فرهنگی جاده ابریشم ایران و کره جنوبی

بانک سرمایه قهرمان لیگ برتر والیبال شد

نوروز با سری جدید «دورهمی»

اپلیکیشن موبایلی آموزش‌های پیش از ازدواج

تولید جوراب ویژه دویدن و کوهنوردی

بزرگراهی که نوروز افتتاح می شود

مشاور وزیر ورزش بیژن ذوالفقارنسب شد

اکران بهاری کمپین «خوب برای همه» در تهران در آستانه نوروز

بسته «حمایتی غذایی» از امروز توزیع می شود

فوتبال ساحلی ایران قهرمان آسیا شد

آزمون دکتری دانشگاه آزاد از امروز ثبت نام کنند

کارگران ساختمانی تحت پوشش تأمین اجتماعی قرار می گیرند

تولید دارویی ضد سرطان توسط محقق ایرانی

چهارشنبه‌سوری با تلویزیون

استفاده از فارغ التحصیلان برای تشکیل شرکت های دانش بنیان

علیرضا رحیمی به عنوان رئیس فدراسیون هندبال انتخاب شد

ریاست سازمان سینمایی به محمد مهدی حیدریان سپرده شد

موفقیت شرکت های دانش بنیان ایرانی بالاتر از دنیاست

عناوین روزنامه های امروز

جوانان و نوجوانان ایرانی نائب قهرمان اسکی آسیا شدند

پژمان بازغی مجری برنامه تحویل سال شبکه دو

از 18 اسفند ماه جشن نیکوکاری آغاز می شود

اولین جشنواره کارآفرینی «بوم‌تک»

آزادسازی سهام عدالت تا پایان هفته

پیروزی تیم فوتبال جوانان دختر ایران برابر اوکراین

طرح نوروزی پلیس‌ در معابر شهری آغاز شد

پروژهای عمرانی دانشگاه تهران افتتاح شد

حقوق و عیدی بازنشستگان پرداخت می شود

تجلیل از قهرمانان و نشان آوران المپیک و پارالمپیک

اسامی ۱۸ بازیکن پرسپولیس اعلام شد

«کلاه قرمزی»با دکور متفاوت مهمان نوروزی خانه ها میشود

مهلت مجدد ثبت‌ نام کنکور از فردا شروع میشود

ورود مدرن‌ترین هواپیمای برجامی به ایران

رقبای همگروه تیم والیبال ایران مشخص شدند

محمد سلوکی مجری برنامه «سین مثل سریال» شد

ذخیره انرژی در گل رُز

معافیت های بیمه ای برای اشتغال جوانان

«قلمکاری» روی پارچه

تجلیل از قهرمانان المپیک و پارالمپیک برگزار می شود

اولین آلبوم پرویز پرستویی منشر شد

آماده باش نوروزی همیاران پلیس

اسامی پذیرفته‌شدگان آزمون ارشد فراگیر پیام نور امشب اعلام میشود

حداقل مزد کارگران مشخص شد

مهمانان عید

«فروشنده» دومین اسکار فرهادی

ادامه ثبت‌نام جریمه ریالی سربازی تا پایان سال‌

جوانسازی سلول‌های بنیادی خون‌ساز

30 اسفند آخرین فرصت برای ثبت نام در سامانه رفاهی

هنرهای مفهومی خیابانی

عناوین روزنامه های امروز

دانش آموزان از «بیمه حوادث» برخوردار میشوند

دانشگاه می‌تواند به اشتغالزایی کمک کند

برگزاری نمایشگاه بهاره از ١١ اسفنددرتهران

زندگینامه حضرت فاطمه زهرا (سلام الله علیها)

پایان ساخت سریال نوروزی مرز خوشبختی

750 بازرس بهداشت محیط در نوروز

ارتقای سلامت دهان و دندان دانش‌آموزان ابتدایی

بهترینهای والیبال به اردو دعوت شدند

برپایی غرفه عرضه صنایع دستی در نوروز 96

ویرایش اطلاعات در سامانه ثبت نام «آزمون ورودی مدارس سمپاد» تا 7 اسفند

اسامی تیم ملی کشتی فرنگی اعلام شد

شناسایی ۸۵۴ زن کارآفرین در استان تهران

تراشه‌ نانویی برای تشخیص سریع بیماری ها

دومین بانک تعاون تأسیس میشود

آغاز توزیع «بسته امنیت غذایی»

آغاز توزیع کارت آزمون دکتری 96

زمان برگزاری فینال لیگ برتر وزنه برداری

از فروردین 96 آغاز دوره‌های مشاوره ازدواج

ربات پیشخدمت ویژه رستوران ساخته شد

اشتغالزایی فناوری اطلاعات

آموزش کاشت سبزه عید نوروز

تیم شمشیربازی بانوان به جمع ۱۶ تیم برتر جهان صعود کرد

احسان علیخانی با «سه ستاره» می آید

در تهران 3 خط «LRT» راه اندازی می شود

تصاویر جادویی شکوفه های گیلاس در ژاپن

عناوین روزنامه های امروز

آغاز همایش بین المللی ورزش های همگانی

علی لهراسبی بازیگر تئاتر شد

5 اسفند آغاز ثبت‌نام اسکان نوروزی فرهنگیان

13 استاد نمونه کشور معرفی شدند

کارآفرینی بنیاد برکت

تصاویری از خانه‌ای با کف پوش سکه

نمایشگاه بین المللی خودرو تهران

زمان دقیق برگزاری دیدار ایران و چین

غربالگری ناشنوایی برای نوزادان از سال آینده

با سلول بنیادی مشکل جوش‌نخوردن استخوان‌های بلند حل شد

جزئیات و نحوه توزیع سبد حمایت غذایی

«روزهای بیقراری» سریال جدید تلویزیون

captcha