34   
شناسه خبر: 23081   
تاریخ انتشار: 1395/06/28 12:00
امیرکبیر
امیرکبیر

میرزا محمدتقی خان امیرکبیر فرزند کربلایی قربان بیگ فراهانی در سال ۱۲۲۲ ق در هزاوه فراهان از توابع اراک (سلطان آباد پیشین) متولد شد. کربلایی قربان پدر امیرکبیر در دستگاه میرزا عیسی (میرزا بزرگ) پدر میرزا ابوالقاسم قائم‌‌مقام سمت آشپزی داشت. مادر امیرکبیر فاطمه‌سلطان دختر استاد شاه محمد‌ بنا از اهالی فراهان بود. میرزا محمدتقی خان به خاطر هوش و استعداد کم‌نظیرش از همان دوران نوجوانی مورد توجه میرزابزرگ و سپس قائم‌مقام فراهانی قرار گرفت و به ترتیب به سمت منشی‌گری آن دو دست یافت و به سرعت مورد توجه قائم‌مقام و عباس میرزا نایب‌السلطنه قرار گرفت. اولین تجربه سیاسی میرزامحمدتقی خان همراهی خسرومیرزا فرزند نایب‌السلطنه و هیئت همراه او در سفرش به روسیه تزاری بود. این سفر به‌دنبال قتل گریبایدوف وزیر مختار روسیه در تهران و در شوال ۱۲۴۴ و به منظور عذرخواهی از واقعه قتل گریبایدوف صورت گرفت.

میرزاتقی خان طی سالهای آتی بیش‌ از‌ پیش در انجام امور دیوانی و غیره لیاقت و شایستگی نشان داد و در اواخر دوران سلطنت فتحعلی‌شاه در دستگاه محمدخان زنگنه امیرنظام و پیشکار آذربایجان وارد خدمت شد. چند سال بعد و در ۱۲۵۳ ق میرزا محمدتقی وزیر نظام آذربایجان گردید. میرزا محمدتقی که اینک به امیرنظام ملقب شده بود در ۱۶ شوال ۱۲۵۳ به همراه ناصرالدین میرزا ولیعهد عازم روسیه شد و در ارمنستان (ایروان) با نیکلای اول تزار روسیه ملاقات کرد. از مهمترین مأموریتهای سیاسی امیرنظام در دوران سلطنت محمد شاه ریاست نمایندگی دولت ایران در کمیسیون صلح ارزنة‌الروم بود که به عنوان «وکیل تام الاختیار» ایران در ماه صفر ۱۲۵۹ آغاز شد و به‌رغم تمام مشکلاتی که بروز کرد پس‌از چهار سال که از اقامت امیرکبیر در عثمانی سپری می‌شد قرارداد صلح مطلوبی با عثمانی به امضا رسید. پس از عقد قرارداد صلح در ۱۶ جمادی الثانی ۱۲۶۳ امیرنظام سخت مورد تشویق و تفقد محمدشاه قرار گرفت. امیرنظام که از سالها قبل با ناصرالدین میرزا الفت و نزدیکی پیدا کرده بود پس از فوت محمدشاه مقتدرانه مقدمات و اسباب بر تخت نشستن ناصرالدین شاه را فراهم آورد و در ۱۴ شوال ۱۲۶۴ سلطنت ناصرالدین شاه را اعلام کرد.

امیرنظام که با آغاز سلطنت ناصرالدین شاه منصب صدراعظمی یافته بود در ۲۲ ذیقعده ۱۲۶۴ علاوه بر لقب امیرنظامی به القاب امیرکبیر اتابک اعظم نیز مفتخر شد. امیرکبیر مدت کوتاهی پس از صدارت اصلاحات سیاسی، امنیتی، مالی، اقتصادی و فرهنگی اش را آغاز کرد و در این میان ایجاد امنیت و پایان دادن به شورشها و یاغی گریها و نیز اصلاحات مالی و جلوگیری از اجحافات پیدا و پنهان صاحبان قدرت و نفوذ را در اولویت برنامه های خود قرار داد و مدت کوتاهی پس از صدارت نشان داد که قصد دارد از نفوذ و دخالت بیگانگان (روس و انگلیس) در امور مختلف کشور بکاهد.

از جمله اقدامات مهم امیرکبیر پایان دادن و سرکوب شورش محمدحسن خان سالار فرزند اللهیارخان آصف الدوله در خراسان (در نوروز ۱۲۶۶ ق) بود. در همان حال امیرکبیر ضمن نظم بخشیدن بر امور دستگاه سلطنت و حکومت و کنترلی که بر اعمال و رفتار دیوانیان، شاهزادگان، خاندان سلطنت، رجال و صاحبان قدرت و غیره اعمال می‌کرد اصلاحات گسترده ای در امور اداری کشور به عمل آورد و با ریشه‌کن کردن بسیاری از مفاسد اداری و مالی در اداره امور کشور نظمی نو پدید آورد؛ بگذریم از این که اقدامات اصلاحی امیرکبیر برخی از مهمترین دیوانیان و صاحبان نفوذ و قدرت را با او دشمن کرد. از دیگر اصلاحات امیرکبیر بازسازی ارتش و قشون و پایه‌گذاری نظمی نو در نیروی نظامی کشور بود. آگاهان و ناظران امور در همان روزگار از سازمان نظامی جدیدی که امیرکبیر پایه گذاری کرد سخت تمجید و تحسین می‌کنند. از دیگر اقدامات امیرکبیر ایجاد چاپارخانه، تذکره خانه (اداره گذرنامه)، بنای بازار و تیمچه و سرای امیر در تهران، تأسیس سازمان اطلاعاتی - جاسوسی و خبررسانی و خفیه‌نویسی بود که در دوران صدارت او بسیار کارآمد عمل می‌کرد. امیر کبیر همچنین تلاشهای بسیاری برای اصلاحات قضایی و به تبع آن از میان برداشتن رسم بست‌نشینی انجام داد که در موارد بسیار، روندی انحراف‌‌آمیز یافته بود.

از مهمترین اقدامات امیرکبیر تأسیس دارالفنون بود که پس از تلاشهای بسیار در ۵ ربیع‌الاول ۱۲۶۸و فقط ۱۳ روز قبل از قتل امیرکبیر افتتاح شد. امیرکبیر در همان دوران کوتاه صدارت (۱۲۶۴─ ۱۲۶۸ ق) گامهای استواری برای توسعه اقتصادی و صنعتی کشور و نیز رشد اقتصاد تجاری کشور برداشت و برای مثبت شدن تراز بازرگانی خارجی ایران تلاشهای فراوانی انجام داد. انتشار روزنامه وقایع‌اتفاقیه، تلاش برای ترجمه و انتشار کتب از دیگر اقدامات امیرکبیر بود. امیرکبیر که خود فردی مذهبی بود در ارتقاء شأن و منزلت علما و روحانیون کوشید. به‌ویژه نقش برجسته امیرکبیر در سرکوب شورش باب و از میان برداشتن فتنه ‌بابیه که با محاکمه و اعدام سید علی‌محمدباب به‌پایان رسید، روابط امیرکبیر و علمای دینی را بیش‌از‌پیش تحکیم بخشید. وطن‌دوستی و مخالفت شدید امیرکبیر با نفوذ کشورهای خارجی در ایران، تلاش برای برقراری عدالت و امنیت، جلوگیری از شکنجه و آزار متهمان و مجرمان، جلوگیری از پناهندگی جنایتکاران و مجرمین سیاسی و غیره در سفارتخانه‌های خارجی و تلاش برای قطع ارتباط جاسوسی - اطلاعاتی اتباع داخلی برای نمایندگان خارجی از دیگر اقدامات اصلاح گرانه امیرکبیر در طول دوران کوتاه (چهار ساله) صدارت بود.

امیرکبیر که از همان آغاز صدارت سخت مورد حمایت و اعتماد ناصرالدین شاه قرار گرفته بود در روز جمعه ۲۲ ربیع‌الاول ۱۲۶۵ با ملکزاده خانم عزت‌الدوله خواهر تنی شاه ازدواج کرد.

تلاشهای اصلاحگرانه امیرکبیر مدتی طولانی تداوم نیافت و در حالی که سیاست خارجی مستقل امیرکبیر و تلاشهای جدی او برای قطع نفوذ و دخالت روس و انگلیس می‌رفت تا طلیعه آغاز عصر نوینی در کشور شود، توطئه‌های نمایندگان سیاسی این دو کشور و همگامی بدخواهان پیدا و پنهان داخلی امیرکبیر با سیاست بیگانگان به‌تدریج موجبات رنجش و سپس نومیدی و خشم ناصرالدین شاه را از او فراهم آورده از صدارت اعظمی و دیگر مشاغل اداری و نظامی‌اش معزول کرده و به شهر کاشان تبعید کرد. بدین ترتیب با دسیسه بیگانگان و همدستی و خیانت گروهی از عوامل اثرگذار داخلی، ناصرالدین شاه، حاجی علی مراغه ای (حاجب الدوله) را مأمور قتل امیرکبیر کرد.

امیرکبیر در محرم ۱۲۶۸ از مقام صدارت عظمی عزل شد و در شب شنبه ۱۸ ربیع‌الاول ۱۲۶۸ توسط حاجب‌الدوله در حمام فین کاشان به قتل رسید.

پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

بهترینهای والیبال به اردو دعوت شدند

برپایی غرفه عرضه صنایع دستی در نوروز 96

ویرایش اطلاعات در سامانه ثبت نام «آزمون ورودی مدارس سمپاد» تا 7 اسفند

اسامی تیم ملی کشتی فرنگی اعلام شد

شناسایی ۸۵۴ زن کارآفرین در استان تهران

تراشه‌ نانویی برای تشخیص سریع بیماری ها

دومین بانک تعاون تأسیس میشود

آغاز توزیع «بسته امنیت غذایی»

آغاز توزیع کارت آزمون دکتری 96

زمان برگزاری فینال لیگ برتر وزنه برداری

از فروردین 96 آغاز دوره‌های مشاوره ازدواج

ربات پیشخدمت ویژه رستوران ساخته شد

اشتغالزایی فناوری اطلاعات

آموزش کاشت سبزه عید نوروز

تیم شمشیربازی بانوان به جمع ۱۶ تیم برتر جهان صعود کرد

احسان علیخانی با «سه ستاره» می آید

در تهران 3 خط «LRT» راه اندازی می شود

تصاویر جادویی شکوفه های گیلاس در ژاپن

عناوین روزنامه های امروز

آغاز همایش بین المللی ورزش های همگانی

علی لهراسبی بازیگر تئاتر شد

5 اسفند آغاز ثبت‌نام اسکان نوروزی فرهنگیان

13 استاد نمونه کشور معرفی شدند

کارآفرینی بنیاد برکت

تصاویری از خانه‌ای با کف پوش سکه

نمایشگاه بین المللی خودرو تهران

زمان دقیق برگزاری دیدار ایران و چین

غربالگری ناشنوایی برای نوزادان از سال آینده

با سلول بنیادی مشکل جوش‌نخوردن استخوان‌های بلند حل شد

جزئیات و نحوه توزیع سبد حمایت غذایی

«روزهای بیقراری» سریال جدید تلویزیون

شناسنامه دار شدن برج های تهران

رونمایی موتور بنزینی برون‌نصب دریایی توس

گردهمایی دلقک ها در لندن‎

دهمین روز سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

افتتاح پردیس تئاتر تهران

مسابقات علوم اعصاب شناختی فردا برگزار می‌شود

حمایت از کارآفرینان و کسب و کارهای خرد

دهمین نمایشگاه بین المللی گردشگری و صنایع وابسته

سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

سرمربی تیم ملی والیبال کولاکوویچ شد

شروع ثبت نام کنکور سراسری 96 از فردا

توزیع «سبد حمایت غذایی» بین نیازمندان

افزایش ماندگاری سیب با استفاده از بسته بندی نانو

۲ تصفیه خانه جدید آب افتتاح شد

سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

عبور قطار از میان موج های خروشان

عناوین روزنامه ها

قهرمانی قائم مقامی در مسابقات شطرنج جام سبلان

ویژه برنامه «نسیم بهشت» در ایستگاه‌های مترو

دانشگاه آزاد هیأت علمی جذب می کند

نخستین شهرک انرژی کشور در پایتخت

آلبوم موسیقی نیلگون مینا

افتتاح نخستین مرکز جامع سلول‌های بنیادی و پزشکی

با گذراندن طرح کارورزی شاغل شوید

در معماری، رنگها چه می گویند؟

روش های مختلفی برای جایگزینی تنبیه بدنی

قبل از ورود به زندگی مشترک این تفاوت های سبک زندگی را جدی بگیرید

نوآوری در کسب وکار را چه زمانی و چگونه باید به کار برد

۱۲ روش مقتدرانه برای تغییر سرنوشت و بهبود زندگیتان

تهران امروز سفید پوش شد

جشنواره صنایع ‌دستی و هنرهای سنتی فجر

آخرین فرصت نام نویسی طرح پرداخت جریمه غیبت سربازی پایان اسفند ماه

آزمون‌های ارشد و دکتری رشته‌های علوم پزشکی تجمیع شدند

توزیع دو سبد غذایی دیگر تا پایان سال

بانوی شطرنج ایران نامزد دریافت جایزه اخلاق شد

توزیع ۲۵ وعده شیر بین دانش آموزان تهرانی

رونمایی از ماهواره مخابراتی

آغاز پیش‌فروش بلیت‌های نوروز از ۱۷ بهمن

آغاز ششمین جشنواره ملی سورنای وحدت

بانو طراوت خاکسار قهرمان شد

بر اهالی سینما فرش قرمز در برج میلاد پَهن شد

از فردا توزیع کارت آزمون فراگیر ارشد پیام نور شروع میشود

افزایش ظرفیت سامانه مشاوره تلفنی رایگان(1480)

در دانشگاه شهید بهشتی جایزه ملی «تعالی و پیشرفت» اعطا شد

پیروزی زنان والیبالیست ایران

اختصاص ۲۰۰میلیارد تومان جهت تأمین خدمات مسکن مهر کشور

موفقیت زنان والیبالیست ایران در رقابت های انتخابی جهان

آغاز رسمی برنامه های پایتخت فرهنگی جهان اسلام در مشهد

حق امنیت مقدم بر حق اشتغال شهروندان

پذیرفته‌شدگان نهایی رشته‌های نیمه‌متمرکز

ثبت‌نام کارگران ساختمانی در سامانه رفاهی

رونمایی از پوستر سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

تیم بسکتبال با ویلچر زیر 23 سال ایران مقابل تایلند پیروز شد

جزئیات عیدی و پاداش مستمری‌بگیران و بازنشستگان

گران ترین غذاهای جهان

اختتامیه جشنواره موسیقی فجر

پایان مسابقات کشتی جام جهان پهلوان غلامرضا تختی

زمان برگزاری لیگ باشگاه‌های کشتی کشور اعلام شد

بلیت‌های تخفیف‌دار جشنواره‌ی تئاتر فجر

راه برای بازنشستگی زنان کارگر باز شد

خیره کننده ترین راه پله های دنیا

محمد صادق فرجی رئیس فدراسیون کاراته شد

حقوق و مزایای بازنشستگی بانوان شاغل به میزان حق بیمه پرداختی است

عینک دید در شب با فناوری نانو ساخته شد

دریافت کارآفرینان برتر نشان «امین الضرب»

عناوین روزنامه های امروز

سومین روز سی و دومین جشنواره موسیقی فجر با اجرای سالار عقیلی

انتخاب بهترین لباس‌ها در جشنواره موسیقی فجر

تشکیل مجمع ملی خیرین ازدواج در سال آینده

captcha