16   
شناسه خبر: 23430   
تاریخ انتشار: 1395/07/13 17:22
حسن مستوفی
حسن مستوفی

میرزا حسن مستوفی‌الممالک (۱۳ مهر ۱۲۵۴ برابر ۵ رمضان ۱۲۹۲ ه‍. ق. آشتیان - ۶ شهریور ۱۳۱۱ تهران)، معروف به «آقا»، دولت‌مرد ایرانی و چند دوره نخست‌وزیر ایران در دورهٔ قاجار و دورهٔ رضاشاه بود. مستوفی الممالک، از معدود رجال قاجاری بود که نزد رضاشاه احترام داشت.

میرزا حسن فرزند میرزا یوسف آشتیانی بود. خاندان او بیش از یک قرن مقام و لقب مستوفی‌الممالکی (وزیر دارایی) داشتند. تحصیلات را در خانه و زیر نظر معلمان خصوصی آغاز کرد. در سال ۱۳۰۱ از طرف شاه لقب مستوفی‌الممالک گرفت و دو سال بعد، پس از درگذشت پدرش، تمام مشاغل میرزا یوسف را به ارث برد. میرزا هدایت‌الله وزیر دفتر (پسر عموی پدرش) پیش‌کاری او را در اداره امور برعهده داشت.مستوفی در هنگام درگذشت میرزا یوسف بیش از دوازده سال نداشت، ولی شاه به احترام پدرش او را «آقا» خطاب می‌کرد.

او در سال ۱۳۱۸ (مصادف با ۱۲۸۰ هجری خورشیدی) به اروپا رفت. این سفر هفت سال به طول انجامید.

پس از پیروزی انقلاب مشروطه به دعوت میرزا علی اصغرخان امین السلطان به ایران بازگشت و جمعیتی به نام مجمع انسانیت تشکیل داد و به همراه محمد مصدق به فعالیت سیاسی پرداخت.در همین زمان به وزارت جنگ نیز منصوب شد و پس از قتل اتابک در چند کابینه دیگر نیز این سمت را حفظ کرد. پانزده روز پیش از به توپ بستن مجلس شورای ملی از وزارت جنگ استعفا داد. مدتی مجدداً وزیر جنگ و مدتی وزیر دربار احمدشاه بود. در سال ۱۲۸۸ هجری خورشیدی در نخستین کابینه محمد ولی خان تنکابنی به وزارت مالیه منصوب شد.

مستوفی‌الممالک نخستین بار در مرداد سال ۱۲۸۹ رئیس‌الوزرای ایران شد و تا دی ماه همین سال سه کابینه تشکیل داد.

پنجمین و آخرین دوره نخست‌وزیری او در دوران قاجاریه، از ۲۵ بهمن ۱۳۰۱، در حدود دو سال بعد از کودتای ۱۲۹۹ آغاز شد. رضاخان که در کابینه‌های بعد از کودتا وزیر جنگ بود در دولت مستوفی‌الممالک نیز همین سمت را داشت. با قدرت یافتن رضاخان که خود داوطلب مقام نخست وزیری بود، مستوفی‌الممالک در خرداد ۱۳۰۲ استیضاح مدرس را از وزیر خارجه (محمدعلی فروغی) بهانه کرد و استعفا داد. بخشی از سخنرانی او در پاسخ مدرس مشهور است:

مستوفی در انتخابات مجلس ششم نماینده مجلس شد ولی با شروع جریان تغییر سلطنت قاجار در مجلس حضور نیافت. رضاشاه کمی بعد از تاجگذاری در اردیبهشت ۱۳۰۵مستوفی‌الممالک را به نخست‌وزیری انتخاب کرد. مستوفی‌الممالک روز ۲۲ خرداد ۱۳۰۵ اعضای کابینه خود را به رضاشاه معرفی کرد.

ششمین و آخرین دوره نخست‌وزیری مستوفی‌الممالک قریب یک سال به طول انجامید. ایجاد تشکیلات نوین دادگستری، الغای کاپیتولاسیون و مقدمات احداث راه آهن سرتاسری ایران در دوران زمامداری او انجام گرفت.

مستوفی در ظهر روز یکشنبه ۶ شهریور ۱۳۱۱ (۲۴ ربیع‌الثانی ۱۳۵۱) در خانه سردارفاخر حکمت در نزدیکی امامزاده قاسم شمیران، به دلیل سکته قلبی درگذشت. جنازه او ازاختیاریه تا ونک تشییع و در آرامگاه خانوادگی مستوفی‌الممالک در ونک به خاک سپرده شد.

مستوفی به شکار علاقه بسیار داشت و بخش زیادی از ثروت موروثی خود را در این راه خرج کرد. بخش دیگر ثروت وی خرج سفر هفت ساله‌اش به اروپا شد.مستوفی بخش بزرگی از املاک پدری خود را وقف کرد و از جمله باغ‌هایی را در ونک برای احداث دانشگاه برای دختران اختصاص داد. «مدرسه عالی دختران» که بعدها دانشگاه الزهرا نام گرفت، در این زمین‌ها ساخته شد. مستوفی زبان فرانسه را به خوبی می‌دانست و مانند پدرش درویش مسلک بود. رفتار بزرگ‌منشانه و گرایش‌های ملی او را نزد عموم طبقات مردم محبوب ساخته بود.

مستوفی در جوانی با عصمت‌الملوک معیری دختر دوست‌محمدخان معیرالممالک و عصمت‌الدوله (دختر ناصرالدین‌شاه) ازدواج کرد و صاحب سه پسر و دو دختر شد. پسران میرزا کاظم، میرزا یوسف، میرزا علی و دختران، عفت‌الملوک و عزت‌الملوک نام داشتند. عفت‌الملوک و میرزا یوسف در هنگام حیات پدر درگذشته‌اند. مستوفی پس از بازگشت از اروپاهمسران متعدد اختیار کرد و از یازده تن از آنان صاحب نوزده فرزند شد. دو تن از دختران او با دو تن از پسران دوستعلی معیری (معیرالممالک) ازدواج کردند.در دوران رضاشاه فرزندان مستوفی نام خانوادگی «مستوفی‌الممالکی» را برگزیدند..

پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

یک دقیقه سکوت پیش از شروع بازی تیم ملی فوتبال ایران

اجلاس منطقه ای مجمع جهانی تعاون در ایران برگزار میشود

جشنواره فرهنگی جاده ابریشم ایران و کره جنوبی

فرمانده یگان های ویژه ناجا از ضریب امنیتی کشور سخن می گوید

نفت ایران، رکورددار افزایش قیمت شد

ایران در میان بزرگترین دارندگان سازمان‌های تحقیقاتی

سینا صنعت ایذه پیروز سومین دوره رقابت‌های کشتی فرنگی باشگاه‌های جهان

ابراز تمایل مصری‌ها برای حضور در نمایشگاه کتاب تهران

بازگشت باران به تهران

انعقاد قرارداد شرکت آمریکایی و ایران با وجود ترامپ

"طاووس طلا" در دستان "دختر" میرکریمی

لغو صدور روادید میان ایران و روسیه از یک ماه دیگر

ایران رتبه‌ چهارم کشورهای غرب آسیا در تولید مقالات گروهی نمایه نیچر

موفقیت در افزایش صادرات کشور به سوییس

همکاری بورسی ایران و هند

وزیر اقتصاد عازم برزیل شد

نوجوانان وزنه‌برداری ایران در سکوی اول و دوم قهرمانی آسیا

۵ رکن موفقیت در کسب و کار به روش کریگ بالانتین

هفت سانداکار در راه چین

طلایی دیگر برای کومیته ایران

امضای 9 تفاهم نامه همکاری میان ایران و بلژیک

ارتباط شرکت ملی نفتکش ایران با یونانی ها گسترش می یابد

عباسعلی بر سکوی سوم کاراته جهان ایستاد

نمایشگاه آلمان میزبان پاویون فناوریهای پزشکی ایران

تفاهم‌نامه نشر ایران و صربستان امضاء شد

اتصال راه آهن آلمان به کریدور شمال-جنوب برای تجارت با ایران

همکاری تهران و هلسینکی در زمینه سرمایه‌گذاری و صنایع دانش‌بنیان

وزیر بهداشت به الجزایر رفت

نایب قهرمانی نوجوانان وزنه‌بردار ایران در مسابقات جهانی

توافق ایران و چین برای تشکیل کمیته مشترک همکاری علمی و فناوری

قطعی شدن 3 مدال نقره ایران در مسابقان کشتی قهرمانی دانشجویان جهان

کاراته‌کاهای ایران رقبای خود را شناختند/ برنامه شش نماینده ایران

"دولت هند برای همکاری مشترک در میدان «فرزاد بی» جدی است"

حضور شرکت‌های نفت و گاز فراساحلی ایران در نمایشگاه انرژی آمستردام

"میرک" 63 هزار سال قدمت دارد!

رونمایی از 10 محصول جدید صنایع هوایی فضایی برای اولین بار در کشور

راه اندازی خط کشتیرانی گردشگری بین مسقط و چابهار

تیم فوتبال جوانان ایران به جام جهانی صعود کرد

جایزه موفقیت متعلق به ظریف و کری

تقدیر میشاییل بالاک از علی کریمی

تیم چهارنفره ایران به نیمه‌نهایی صعود کرد

شصت‌ و یکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب بلگراد افتتاح شد

ایران مقصد مناسبی برای سرمایه‌گذاری شرکت‌های اروپایی است

چگونگی اجرایی‌ شدن 10 پروژه برای سرمایه‌گذاری مشترک ایران و چین

12 پیروزی کاروان ایران حاصل سومین دور رقابت‌های شطرنج رده‌های سنی جهان

معاملات نفتی ایران با «دویچه بانک» آلمان آزاد شد

امضای تفاهم‌نامه گمرکی ایران با پاکستان و آذربایجان

19 آبان تاریخ دیدار ایران و عراق در دبی

سربلندی انیمیشن ایران در جشنواره "وترانز" استرالیا

ایتالیایی‌ها خواهان سرمایه گذاری در پتروشیمی جم هستند

انتقال فناوری و امکانات فنی منابع آب از فرانسه به ایران

دعوت از هشت تکواندو کار ایرانی برای حضور در رقابت‌های جایزه بزرگ

انتخاب شیراز به عنوان پایتخت جوانان جهان اسلام در سال ۲۰۱۷

تلاش برای احیای ذخایر آبی ایران/ بازگشت زندگی به زاینده رود

ابراز امیدواری سرمربی تیم ملی پرسپولیس نسبت به پیروزی تیم ملی در مقابل کره

نفت ایران به انگلیس صادر میشود

گردشگران هر نفر 800 دلار به ایران می آورند

همکاری دانشگاه امام خمینی و مرکز دانش‌پژوهان

امیرکبیر

بوشهر مرکز انرژی ایران است

بسکتبال ایران در راه کسب سهمیه مسابقات جهانی

موفقیت ملی پوشان فوتبال کشورمان در مقابل تیم ملی قطر

پیروزی تیم ملی فوتبال بانوان نوجوان ایران

شیخ بهایی

ایران تولید کننده ایزوتوپ های پایدار

نمایشگاه «دولتِ ملت» در کتابخانه ملی

محمد جهان آرا

موفقیت تیم دانش‌آموزی ایران در المپیاد جهانی کامپیوتر

ابراز امیدواری وزیر بهداشت و درمان به موفقیت کاروان ورزشی ایران در المپیک ریو

۵ رمز یک مدیر واقعی

مصطفی رحماندوست

سید مرتضی علم الهدی

دیدنی های جزیره کیش

معروف ترین زنان موفق ایرانی در جهان

captcha