36   
شناسه خبر: 300   
تاریخ انتشار: 1394/12/01 10:59
محمدباقر مجلسی
محمدباقر مجلسی

 در سال ۱۰۳۷ هجری قمری، که این سال برابر است با عدد ابجدی جمله "جامع کتاب بحارالانوار"، در شهر اصفهان متولد گردید. پدرش محمدتقی مجلسی از شاگردان شیخ بهایی بود و در علوم اسلامی از بزرگان روزگار خود به شمار می‌رفت. پدربزرگش نیز مقصودعلی مجلسی نام داشت. مادرش دختر صدرالدین محمد عاشوری  بود.

هنوز به سن ۴ سالگی نرسیده بود که نزد پدرش به تحصیل پرداخت و در مساجد برای نماز حاضر می‌شد. چنانچه خود می‌گوید"الحمدلله رب‌العالمین که بنده در سن ۴ سالگی همه اینها را می‌دانستم؛ یعنی خدا و نماز و بهشت ودوزخ. و نماز شب می‌کردم در مسجد صفا، و نماز صبح را به جماعت می‌کردم و اطفال را نصیحت می‌کردم به آیت و حدیث، به تعلیم پدرم رحمةالله علیه.او در زمان کوتاهی تمام علوم رسمی زمان خود را فرا گرفت.

با وجود اینکه پدرش در علوم عقلی تبحر داشت، ولی بر اثر تغییر جهتی که در پدرش حاصل شده بود و بیشتر متمایل به علوم نقلی و بخصوص شرح و تفسیر احادیث گردیده بود، تنها علوم نقلی را از پدرش فرا گرفت و علوم عقلی را نزد آقا حسین خوانساری استفاده کرد.

علامه مجلسی در برخورد با اصولیان و اخباریان راهی میانه برگزید. وی در پاسخ پرسش‌کنندگان خود نوشت که «مسلک فقیر در این باب بین و وسط» است.

وی مانند دیگر فقهای سلف معتقد بود حکومت در صورت رعایت عدالت و رأفت، مشروع است و در صورت دورشدن از عدالت، مقبولیّت آن مخدوش می‌شود. مجلسی می‌گفت: حاکمان باید به شرایع دین پای‌بند باشند و چون صفویه مروّج دین مبین می‌باشد، قابل تقدیر است.

علامه در عین همکاری با حاکمان، از نصیحت آنها غفلت نورزید و در «عین‌الحیوة» فصلی را به احوال سلاطین و معاشرت نمودن با ایشان و عدل و جودشان اختصاص داد و ظلم ظالمان را مطرح کرده و شاهان و درباریان را از باده‌گساری، کبوتربازی و فساد برحذر داشته است. وی در ۱۴ سالگی از ملاصدرا، اجازه روایت گرفت. و سپس در حضور استادانی چون علامه حسنعلی شوشتری، امیرمحمد مومن استرآبادی، میرزای جزایری، شیخ حرعاملی، ملا محسن استرآبادی، ملا محسن فیض کاشانی، ملا صالح مازندرانی، تحصیل کرد. وی در اندک زمانی بر دانش‌های صرف و نحو، لغت و معانی و بیان، ریاضی، تاریخ، فلسفه، حدیث و درایه، رجال، فقه واصول و کلام احاطه کامل پیدا کرد.

 وی بعد از مرگ آقا حسین خوانساری در ۱۰۹۹ ه. ق در دوران سلطنت شاه سلیمان صفوی به مقام ملاباشی ایران رسید، عالی‌ترین مقام دینی کشور که تنها پس از پادشاه قرار می‌گرفت. مجلسی زندگی بسیار مجلل و آراسته‌ای داشت به طوری که سید نعمت‌الله جزایری همکار و شاگردش نوشته که حتی شلوار زنان خدمتکار و کنیزکان او از گران‌بهاترین پارچه‌های کشمیری بود.

لارنس لکهارت، از جمله مستشرقینی است که اقدام مجلسی مبنی بر گسترش روابط با شاه را بنا به انگیزه دینی می‌داند نه حرص و آز.

وی در زمان خود با توجه به نزدیکی به دربار شاه سلطان حسین، بر ضد آشنایی با دانشهای مبتنی بر خرد و استدلال برخاست و حتی نوشت که نباید پیرامون علم و صفات خداوند و شبهه‌های مربوط به قضا و قدر اندیشید. در همین دوران است که ملا صدرا تکفیر می‌شود و گفته می‌شود مجلسی، ملا محمدصادق اردستانی را از اصفهان بیرون می‌کند که این ادعا با توجه به توضیح تازه‌یابی از آقا محمدمهدی پاشنه طلا یزدی در ذیل نگارش شجره نامه‌اش در صفحه آخر یکی از نسخ خطی، محفوظ در کتابخانه ملی ایران، رد می‌شود. علامه علی دوانی نیز متذکر شده است که این مطلب خلاف واقع و تهمتی به مجلسی است.

محمدرضا اصفهانی می‌نویسد:

مولانا محمدباقر مجلسی دراواخر شاه‌سلیمان و اوایل سلطنت شاه‌سلطان حسین بود. شاه، کمال متابعت در مطالب دینی از آنجناب داشت و در هر کار همراهی می‌نمود. مواعظ او شاه را سودمند آمد. از جمیع مناهی توجه نمود.

وی با دخالت در امور کشوری، علاوه بر این‌که از رواج فساد و تباهی و باده‌گساری -تا حد امکان- ممانعت کرد، تا حدی توانست اختلافات مذهبی را بکاهد و بدین وسیله از سقوط دولت صفوی جلوگیری کند. چنانکه پس از علامه، اختلافات مذهبی موجب قدرت‌یابی میرویس افغانی و قدرت‌یابی افاغنه شد؛ و نیز علاوه بر نفوذ در شاه، فرمان منع جنگ طوایف و دسته‌جات را از شاه گرفت و بدین وسیله از سیاست «تفرقه بیندار و حکومت کن» و جنگ قبایل جلوگیری کرد.

وی در ۲۷ رمضان سال ۱۱۱۰ درگذشت و در جامع عتیق اصفهان مدفون شد.

منتقدین

علی شریعتی را از مخالفین بزرگ محمدباقر مجلسی دانسته‌اند. البته وصی تام‌الاختیار شریعتی، محمدرضا حکیمی پس از مرگ او ادعا کرد: من به شریعتی قسمت‌هایی از بحارالانوار را نشان دادم و دیدگاه شریعتی نسبت به بحارالانوار وعلامه مجلسی تغییر کرد و از من خواست کتبش را ویرایش کنم.

گفته می‌شود وی در طول عمر خود بیش از ۱٬۲۰۰٬۰۰۰ سطر، مطلب نوشته‌است که اگر به سالهای عمر وی تقسیم شود در هر سال نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ سطر نوشته‌است. بجز علی شریعتی، سید محسن امین و سید محمدحسین طباطبائی از منتقدان وی بودند و عقیده داشتند گرچه بحارالانوار از بزرگترین کتب حدیثی شیعه محسوب می‌شود اما نوشته‌های او نیاز به تجدیدنظر دارند و او مواد مفید را با مواد بی‌ارزش مخلوط کرده‌است.البته به نظر علمای شیعه اینگونه اظهارنظر نه بعنوان انتقاد بلکه در توصیف اثر او بوده و علامه مجلسی خود در این کار بدون جرح و تعدیل روایات صرفاً به جمع احادیث موجود پرداخته است.

سید ابوالفضل برقعی قمی که البته مورد قبول اغلب علمای شیعه نیست و به گرایش به وهابی‌گری متهم است و مخالف اصل استفاده از روایات در کنار قرآن است در مورد مجلسی می‌نویسد:

یکی از مشکلات بزرگ مسلمین مسألة خرافات و موهومات است و متأسفانه کمتر دیده شده که آخوندها و معمّمین با بدعت ها و خرافات که مورد علاقة مردم عوام است، مبارزه کنند. مجلسی که میل شدید به خرافات دارد و غیراو، برای دفاع از أحادیث «من بَلَغَهُ» و قاعدة «تسامح در أدلّة سنن» شبه دلیلی آورده‌اند که واضح البطلان است. البته حارِسُ البدع و مروّج الخرافات «محمّدباقر مجلسی»، شاید به منظور تقویت مذکور، مدّعی شده که این أخبار را فریقین نقل کرده‌اند أمِا قول او صحیح نیست. خود وی نیز نام کتابی از أهل سنّت را که ناقل چنین حدیثی باشد، ذکر نکرده‌است. شیخ بهایی در «وجیزه» فرموده: «و هِیَ ممّا تَفَرَّدنا بروایتهِ» این حدیث [از أحادیثی است] که فقط ما شیعیان نقل کرده‌ایم.

تالیفات

او در عمر ۷۳ ساله خویش، بیش از یکصد کتاب به زبان فارسی و عربی نوشت که تنها یک عنوان آن بحار الأنوار است با ۱۱۰ جلد و عنوان دیگر مرآة العقول با ۲۶ جلد. حدود ۴۰ کتاب نیز به او نسبت داده شده‌است. اولین تألیف علامه را کتاب الأوزان و المقادیر یا میزان المقادیر دانسته‌اند که در سال ۱۰۶۳ تألیف شده است. آخرین تألیف او هم کتاب حق‌الیقین است مربوط به سال ۱۱۰۹ هجری، یعنی یک سال قبل از درگذشتش.

      برخی کتب علامه عبارت‌اند از:

1.       بحار الأنوار، که یک مجموعه بزرگ روایی و تاریخی است و در ضمن آن تفسیر بسیاری از آیات قرآن کریم هم آمده‌است.

2.       مرآة العقول، شرح کافی ثقةالاسلام کلینی است در ۲۶ جلد.

3.       ملاذ الأخیار، شرح تهذیب شیخ طوسی است در ۱۶ جلد.

4.       الفرائد الطریفة، شرح  صحیفه سجادیهاست.

5.       شرح أربعین حدیث، که از بهترین کتب در این موضوع می‌باشد.

6.       حق‌الیقین، در اعتقادات است و به زبان فارسی نوشته شده است. (وی چندین کتاب کلامی دیگر نیز دارد)

7.       زاد المعاد، در اعمال و ادعیه ماهها (فارسی)

8.       تحفة الزائر، در زیارات (فارسی)

9.       عین الحیاة، شامل مواعظ و حکم برگرفته از آیات و روایات اهل بیت شیعه (فارسی)

10.   صراط النجاة

11.   حلیة المتقین، در آداب و مستحبات زندگی روزانه و در طول زندگی (فارسی(

12.   حیاة القلوب در تاریخ پیامبران و ائمه شیعه در سه جلد (فارسی(

13.   مشکاة الأنوار، که مختصر حیات القلوب است (فارسی(

14.   جلاء العیون در تاریخ و مصائب اهل بیت شیعه (فارسی(

15.   توقیعات امام عصر همراه با ترجمه آنها.

16.   کتب فراوانی به‌عنوان ترجمه احادیث خاص مانند ترجمه توحید مفضل و ...

17.   کتبی در موضوع ترجمه ادعیه و زیارات همچونزیارت جامعه کبیره و دعای سمات و ...

روز بزرگداشت

در تقویم روزشمار ایران روز ۳۰ مرداد ماه به نام روز بزرگداشت علامه مجلسی نام گذاری شده و هر ساله مراسمی به این منظور در دانشگاه آزاد اسلامی شهرمجلسی برگزار می‌گردد.

پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

کسب 3 مدال طلا،‌2 نقره و4 برنز حاصل تلاش نمایندگان ایران

جشن و شادی مردم تهران برای پیروزی روحانی

سید محمد حسن سید شجاع خالق برند "اریکا"

رونمایی از پوستر فیلم ویلایی ها

شروع کار سامانه ثبت نام کارورزی

هنرمند موفق

«فروشنده» دومین اسکار فرهادی

نوآوری در کسب وکار را چه زمانی و چگونه باید به کار برد

آغاز پیش‌فروش بلیت‌های نوروز از ۱۷ بهمن

در دانشگاه شهید بهشتی جایزه ملی «تعالی و پیشرفت» اعطا شد

پذیرفته‌شدگان نهایی رشته‌های نیمه‌متمرکز

پایان مسابقات کشتی جام جهان پهلوان غلامرضا تختی

احداث پارک بانوان با اختصاص بیش از سه میلیارد تومان

فیل سواری جالب یزدانی و رادان

دشوارترین سؤالات زندگی را ازخود بپرسید

روش صحیح برخورد با دختر بچه های بی نظم

خطای دید

بازگشت باران به تهران

اگر زمین دور خودش نمی چرخید چه می شد؟

با بهانه گیری کودکان چطور مقابل کنیم ؟

با نگاه کردن به پوست، ناخن و مو سلامتی شما مشخص می شود

راهکارهای پیشگیری و درمان زگیل

قوانینی برای داشتن زندگی موفق و شاد

9 اشتباه مدیران که باعث میشود کارمندان شایسته کارشان را ترک کنند را بشناسید

با این 6 گام مسیر کارآفرینی را با فراز و فرودهای کمتری تجربه کنید

اگر این علایم را دارید حتما به مرخصی بروید

زندگی نامه بهلول و دین اسلام

با 10 نفر اول برترین داشمندان و نوابغ زنده جهان آشنا شوید

هر شب پیش از رفتن به رختخواب (یا پس از بیدارشدن) این پرسش ها را از خود بپرسید !

عاشق دروغگویی بچه هام!!!

روش برنامه ریزی برای موفقیت در کسب و کار

عادت های غلط و مخرب در محل کار را بشناسیم .

راهکارهای برای شاد زیستن

چند راهکار برای مقابله با اضطراب

"حتی اگر برای پول کار می کنید با عشق کار کنید"

مدیر موفق ایرانی در نیسان

عکس های دیدنی

راهکارهایی تربیتی برای داشتن یک کودک سالم

مادر شوهرها و عروس خانمها لطفا بخوانید!!!

نسخه طب سنتی برای لاغری

چگونه بر ترس از شکست غلبه کنیم؟

ایده های یلدایی

ایده های یلدایی

راهکارهایی برای آموزش تنها خوابیدن به کودک

از روی نقاشی های کودکتان به نکته هایی پی خواهید برد که تا به حال حتی به آن فکر هم نکرده بودید!!!

با این 11 قانون احساس خوشبختی را برای خود به ارمغان بیاورید !!

با رفتارهایی خودتخریبی که باعث تخریب جسم و روان تان می شود آشنا شوید.

شما برای ثروتمند شدن به چه چیز نیاز دارید تا صفرهای بیشتری را جلوی رقم حساب بانکی خود اضافه کنید؟

نماز حاجت امام رضا(ع)

چه زمانی وقت آن است که یک وابستگی عاطفی را تمام کنید؟

بر طبق ماه تولدتان ورزش کنید!!!

عکس های دیدنی 6

۹ ویژگی شخصیتی که با نگاه کردن پی به انها می برید

چیستان {1}

تست هوش تصویری 4

ساخت ربات نجات غریق

اصول نگارش صحیح ایمیل حرفه ای ها در کسب وکار

تناسب تحصیلات چقدر در دوام ازدواج موثر است؟

اجرای رپ به صورت پخش زنده

نحوه نگهداری و تمیز کردن تشک تخت

تصاویر زیبا و دیدنی روز

نقاشی های باورنکردنی با مداد رنگی

چگونگی صحیح رفتار کردن مادر شاغل با فرزند خود

تاثیر ۱۰ رنگ اصلی بر سلامت روان نوزاد

هشدارهای سلامتی و دست خط شما

۸ نشانه ی جسمی که ابتلا به افسردگی را هشدار می‌دهند

۵ رکن موفقیت در کسب و کار به روش کریگ بالانتین

تست هوش تصویری

روش های درمان طبیعی خانگی برای 10 بیماری رایج

زندگینامه گالیلئو گالیله :

تصاویر زیبا 3

با داشتن این علائم مطمئن باشید که در سلامت کامل بسر می برید !!

تیتراژ سریال " هشت ونیم دقیقه " از خواجه امیری

برای عبور از مشکلات زندگی زناشویی اول باید آنها را به رسمیت بشناسید

آیا از اهمیت سلامت روده باخبر هستید؟

راهکارهایی برای با جذبه و کاریزماتیک شدن

ضرب المثل نادر هم رفت و برنگشت

توصیه هایی برای داشتن یک محیط کار بانشاط و سالم

فوت و فن رابطه گرم و صمیمی و بدون چالش با مادرزن

داستان حضرت خضر

میوه آرایی زیبا شب یلدا

طرز تهیه کیک گوشت

با استفاده از زبان بدن چگونه در مصاحبه شغلی خود موفق شویم

لباس های عجیب ژاپنی ها

هنری زیبا به نام قالی بافی

پسران نوجوانی که با پدر خود دچار مشکل می شوند

اگر می‌خواهید به قلب یک مرد دست یابید باید ابتدا به مغز او راه یابید

بیست درسی که باید پیش از سی سالگی بیاموزیم

4 کلید طلایی رسیدن به موفقیت شغلی

عکس های دیدنی روز در جهان

طالع بینی

مدرسه

آیا می دانید 2

طنز مهران مدیری درباره انواع مردها

اکبر کامپیوتر، نابغه‌ معلول

تابلو نقاشی خلاقانه با مداد شمعی های رنگی

ترانه شاد کودکانه: باز آمد بوی ماه مدرسه

کودک ناز

تیتراژ برنامه ماه عسل با صدای مهدی یراحی

لباس عروس زیبای بانوی 85 ساله

captcha