56   
شناسه خبر: 384   
تاریخ انتشار: 1394/12/02 12:41
ابوالحسن صبا
ابوالحسن صبا

      ابوالحسن صبا، (۱۲۸۱ در تهران - ۱۳۳۶)، استاد موسیقی ایرانی، آهنگ‌ساز و نوازندهٔ سرشناس ایرانی بود.

      او از برجسته‌ترین چهره‌های موسیقی ایران در هفتاد سال گذشته‌است. صبا پس از سال‌ها کوشش و پرورش شاگردان فراوان در شب جمعه ۲۹ آذر سال ۱۳۳۶ دیده از جهان فروبست و درقبرستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.

زندگی

      ابوالحسن صبا، فرزند ابوالقاسم کمال‌السلطنه در سال ۱۲۸۱ خورشیدی در خانواده‌ای آشنا به موسیقی و اهل ادب متولد گردید. پدرش، کمال‌السلطنه، پزشک، ادیب و دوست‌دار موسیقی بود. او سه‌تار می‌نواخت و اولین استاد پسرش بود.

صبا نخستین پویه‌های موسیقی را از پدرش فرا گرفت. او نزد میرزا عبدالله فراهانی، درویش خان و علی‌نقی وزیری تار و سه‌تار، نزد حسین هنگ‌آفرین ویولن، نزد حسین اسماعیل‌زاده کمانچه، نزد علی اکبر شاهی سنتور، نزد اکبرخان نی و نزد حاجی خان ضرب را آموخت.

      او در جوانی به مدرسه کمال‌الملک رفت و نقاشی را فرا گرفت. هم‌چنین، در رشته‌هایی مانند سوهان‌کاری، نجاری، ریخته‌گری، معرق‌کاری و خاتم‌کاری مهارت کسب کرد که بعداً در ساختن آلات موسیقی به کار بست. صبا، آثار نیما و هدایت را می‌خواند و با نیما و شهریار روابط نزدیک داشت.

      صبا، در سال ۱۳۱۱ با یکی از شاگردان خود با نام منتخب اسفندیاری کوه نور، دختر عموی نیما، ازدواج کرد که حاصل این ازدواج، سه دختر به نام‌های غزاله، ژاله و رکسانا می‌باشد. ابوالحسن صبا در سال ۱۳۳۶ و به علت ناراحتی قلبی در سن ۵۵ سالگی درگذشت و در قبرستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد. بعد از مرگ، بر طبق وصیت او، خانه‌اش در ۲۹ آبان ۱۳۵۳، توسط دانشکدهٔ هنرهای زیبا به موزه تبدیل شد. این موزه که در سال ۱۳۸۳ به کوشش نوهٔ استاد سبا خویی، که آنقدر پیگیر ماجرای مرمت خانه و موزه شد تا بالاخره کار نتیجه داد به وضعیت فعلی‌اش رسیده مهمان هنردوستان ایرانی است. سبا فرزند رکسانا آخرین و کوچک‌ترین دختر استاد صبا و اسماعیل خویی ست و دستی به تار دارد و فعالیت‌های هنری مادربزرگش را در کار تهیه مزون لباس‌های محلی ایرانی ادامه می‌دهد. سبا خویی در حال حاضر مجری اتاق خبر تلویزیون من و تو ۱ و یکی از برنامه‌سازان این شبکه تلویزیونی است. نوه دیگر استاد صبا ابولحسن میر ولی پسر غزاله دختر بزرگ استاد است که مانند پدر بزرگ به آموزش موسیقی مشغول است.

فعالیت هنری

      ابوالحسن صبا در سال ۱۳۰۲ در مدرسهٔ عالی موسیقی که توسط علی‌نقی وزیری بنیان گذاشته شده بود، مشغول به تحصیل شد. صبا در ۲۲ سالگی دانشجوی ممتاز و تک‌نواز برنامه‌های مدرسهٔ عالی موسیقی شد و مورد احترام و تشویق اساتید و دوستانش قرار گرفت. نخستین اثر ضبط‌ شدهٔ صبا قطعهٔ زرد ملیجه با ویولن بود که در میان دو بند سرود ای وطن با صدای روح‌انگیز در سال ۱۳۰۶ در قالب صفحه تولید شد و بسیار مورد توجه قرار گرفت.

      ابوالحسن صبا، در سال ۱۳۰۶ از طرف استاد علینقی وزیری مأمور شد تا در رشت مدرسه‌ای مخصوص موسیقی تأسیس کند. او نزدیک ۲ سال در رشت ماند و در آنجا ضمن آموزش موسیقی، به روستاها و کوهپایه‌های شمال رفت و به جمع‌آوری آهنگ‌های محلی پرداخت و ارمغان‌هایی از این سفر به همراه آورد. آهنگ‌های دیلمان، رقص چوبی قاسم‌آبادی، کوهستانی و امیری مازندرانی یادگار این دوره از زندگی اوست.

     صبا در نواختن همه سازهای موسیقی ردیف چیرگی پیدا کرد و تمام سازهای ایرانی همچون سنتور، تار، سه‌تار، تنبک، نی، کمانچه، ویولن و نیز پیانو را در حد استادی می‌نواخت ولی ویولن و سه‌تار را به عنوان سازهای تخصصی خود برگزید. سپس در مدرسه عالی موسیقی به شاگردی علی‌نقی وزیری درآمد و تکنواز ارکستر او شد.

      در سال ۱۳۱۸ که رادیو تهران تأسیس شد، صبا در رادیو به کار نوازندگی پرداخت ولی همچنان در هنرستان موسیقی مشغول آموزش و پژوهش در زمینهٔ موسیقی بود و در اواخر عمر نیز در منزلش کلاس موسیقی دایر کرده بود و به علاقه‌مندان آموزش می‌داد.

ای صبا با تو چه گفتند که خاموش شدی؟
چه شرابی به تو دادند که مدهوش شدی؟

"شهریار در سوگ مرگ ابوالحسن صبا"

      ابوالحسن صبا، چهل سال تمام ساز نواخت، تعلیم داد، در ارکسترها شرکت کرد، کتاب نوشت و درتمام جریان‌های موسیقی ایران تأثیر مستقیم و مثبت داشت. وی در تمام رشته‌های موسیقی ایران و حتی سایر هنرها همچون ساختن ساز و نقاشی و ادبیات مهارت داشت، زبان انگلیسی می‌دانست و دانشنامهای جامع از علم و عمل موسیقی ایرانی بود.

      مکتب نوین موسیقی ایرانی که از درویش خان آغاز شده بود با صبا به اوج رسید وشاگردان صبا نیز پیرو راه او شدند.

شاگردان صبا

فرامرز پایور، ابوالحسن صبا، منوچهر صادقی

      حسین تهرانی، حسن کسایی، داریوش صفوت، فرامرز پایور، منوچهر صادقی، غلامحسین بنان، لطف‌الله مفخم پایان، علی تجویدی، جهانگیر کامیان، همایون خرم، اسدالله ملک، رحمت‌الله بدیعی،ساسان سپنتا، ابراهیم قنبری مهر، اسماعیل چشم آذر، مهدی خالدی، عباس شاهپوری، مهدی مفتاح، محمدعلی بهارلو، حبیب‌الله بدیعی، محمد طغانیان دهکردی، سعید قراچورلو، شهریار، بابک رادمنش، حسین خواجه امیری (ایرج)، ایرج کیایی پرویز یاحقی و فرهاد فخرالدینی از شاگردان صبا بودند.

آثار

      از صبا صفحات بسیاری حاوی تکنوازی‌ها و همنوازیهای او منتشر شده‌است که مهارت فوق‌العاده او را در نواختن ویولن نشان می‌دهد. همچینین نوارهای خصوصی بسیاری پر کرده که مرجع هنرجویان و گویای تسلط فوق‌العاده او در نواختن سه‌تار است.

      از استاد صبا، سه دوره آموزش ویولن، چهار دوره تعلیم سنتور، یک دوره تعلیم تار و سه‌تار منتشرشده و باقی آثار او هنوز منتشر نشده‌اند.

      شعر، سرود با آهنگ‌سازی حسین ملک است نیز از اوست. صبا نخستین موسیقی‌دان ایرانی است که موزهای ویژه از او (منزل شخصی صبا) تأسیس شده و به نام خود او در خیابان ظهیرالسلامتهران واقع است.

روی هم رفته کارهای به‌جا مانده از استاد ابوالحسن صبا را می‌توان این گونه دسته‌بندی کرد:

کارهای مستقل

  1. کتاب دوره اول، دوم، سوم ویلون
  2. کتاب دوره اول و دوم، سوم، چهارم سنتور
  3. کتاب دوره اول سه تار

کارهای غیرمستقل

  1. سلوی ای وطن کتاب دستور ویلون وزیری
  2. چهار مضراب سه گاه، کتاب دستور ویلون وزیری
  3. رنگ بیات ترک، کتاب ۲۳ قطعه ضربی
  4. پیش درآمد ترک، ۱۸ قطعه پیش درآمد
  5. نوید بهار، کتاب اول ویلون
  6. چهار مضراب ساده در ماهور، کتاب اول ویلون
  7. دستور ضرب
  8. ردیف کامل آوازهای ایرانی
  9. چهر مضراب نوا

کارهای الهام گرفته از موسیقی محلی

  1. دیلمان (دشتی)
  2. امیری یا مازندرانی (دشتی)
  3. زرد ملیجه (دشتی)
  4. به زندان (شوشتری)
  5. در قفس (دشتی)
  6. رقص چوپی (افشاری)
  7. کوهستانی (دشتی)
پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

اکران با شکوه فیلم سینمایی ساعت ۵ عصر با حضور گسترده چهره ها

وزنه بردار معلول ایران به رکورد جهان دست یافت

میزبانی مهران مدیری از چهره‌ها در اولین رونمایی فیلمش

امکان پیش‌ثبت‌نام اینترنتی کارت هوشمند

تولید دستگاه اکسیژن‌سنج خون در کشور

سامانه یکپارچه کارت بازرگانی هوشمند رونمایی شد

زمان دیدار ایران - سوریه مشخص شد

نامزدهای 8 رشته حوزه تلویزیون جشن سینمایی حافظ معرفی شدند

تیم‌های المپیاد ریاضی و فیزیک ایران به برزیل و اندونزی اعزام شدند

برترین های جشنواره سلول های بنیادی معرفی شدند

اعطای تسهیلات ۸۰ میلیونی به متقاضیان تأسیس آموزشگاه‌ فنی‌وحرفه‌ای

هیات مدیره جدید صندوق حمایت از پیشکسوتان ورزش معرفی شد

نامزدهای بهترین چهره تلویزیونی جشن حافظ اعلام شد

کودکان دو زبانه قبل از ورود به دبستان آموزش می بینند

نمایشگاه الکامپ حضور بیش از300 شرکت داخلی و خارجی

دستورالعمل مشوق‌های کارفرمایی هفته آینده ابلاغ می‌شود

مرد موفق فوتبال ایران

عناوین روزنامه های 20 تیرماه 96

رامسر عروس شهرهای شمال ایران

رئیس جدید فدراسیون ژیمناستیک انتخاب شد

'بادیگارد' حاتمی کیا برنده سه جایزه شد

ازرنگی که متنفرید شخصیتتان را بشناسید!!

13 وزنه بردار به اردوی تیم های جوانان و نوجوانان ایران دعوت شدند

شهرداد روحانی سفیر فرهنگی ایران است

زمان واریز و مبلغ سود «سهام عدالت»

آموزش‌های الکترونیکی نوین برای ارتقای مهارت جوانان

تاریخ عشق را حتما بخوانید

هنر بانوی خوش سلیقه ایرانی در تزیین غذا

کدام مدل فرش برای دکوراسیون غذاخوری مناسب تر است؟

بهترین آدمها

عناوین روزنامه های 12 تیرماه 96

برای کودک زیر 1 سال چه غذاهایی ممنوع است؟

چله زیارت عاشورا برای برآورده شدن حاجات

رابطه بین هوش افراد و طول عمر آنها چگونه است؟

اگر این 10 مورد بین شما همسرتان وجود دارد، خوشبخت هستید!!

تقدیر از دو بازیگر در جشن عکاسان سینما

برای کودکان اولین مرکز ام آر ای کودکان کشور افتتاح شد

نرم افزار سلول های بنیادی رونمایی می شود

بیوگرافی شهرام ناظری

نمایشگاه عکس جشن عکاسان سینما افتتاح شد

کیمیا علیزاده به فینال تکواندو جهان راه یافت

رخشان بنی‌اعتماد به اسکار دعوت شد

قسمت دوم «شهرزاد» در پردیس سینمایی کوروش به نمایش در می آید

عید فطر چه روزی است؟

کسب 3 مدال طلا،‌2 نقره و4 برنز حاصل تلاش نمایندگان ایران

مبلغ زکات فطریه

درمان زخم های سوختگی با پرده جنین

برای صنایع کوچک ضمانت نامه صادر می شود

طرح سنجش سلامت نوآموزان تا پایان شهریور ماه ادامه دارد

ظرفیت پذیرش در آزمون استخدامی دستگاه‌های اجرایی اعلام شد

رونمایی از پوستر نخستین فیلم سینمایی مهران مدیری

طب سوزنی، ابزاری موثر در برابر درد

جزئیات ثبت‌ نام چهارمین آزمون استخدامی کشور

آموزش تغییر ظاهر صندل

کتاب هایی که از همان سطر اول جذب تان می کنند

نکات مهم در انتخاب سایه چشم

چگونه همسر خود را برای بچه دار شدن متقاعد کنیم؟

بیماری‌های خاموشی که در کمین افراد کم خواب قرار دارد

«ای دریغا» محسن چاوشی برای شهرزاد

دانش آموزان زیارت اولی به اماکن مقدس اعزام شدند

تجهیزات آزمایشگاهی مقاومت مصالح توسط محققان ساخته شد

فارغ‌التحصیلان در قالب تعاونی مشغول به کار میشوند

دکتر علی‌ شریعتی‌

کاغذ باطله بدهید لوازم التحریر بگیرید

حسن فتحی کارگردان موفق

سالن سینمای ویژه فیلم کودک تأسیس شود

سامانه‌ای برای ذخیره انرژی اتلافی وسایط نقلیه خدماتی

تداوم حیات آموزش عالی در گرو حرکت به سمت کار آفرینی است

عناوین روزنامه های امروز 24 خرداد 96

اولین هتل کپری جهان در جنوب کرمان

حضرت علی (ع)

بزرگترین قرآن طلقی جهان درگینس ثبت می‌شود

صعود مقتدرانه تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی 2018

آغاز ثبت نام داوطلبان " مدرس آموزش خانواده" از امروز

یک دقیقه سکوت پیش از شروع بازی تیم ملی فوتبال ایران

افطار با «حلیم گندم»

اختلال دوقطبی در کودکان

خدمت به 100 هزار سالمند با خط زندگی

مرکز کاکرین ایران افتتاح شد

عناوین روزنامه های امروز 17 خرداد 96

صعود تیم ملی فوتبال ساحلی ایران به رتبه سوم جهان

خانه هنرمندان ایران میزبان نمایشگاه مهمانی هنر می ‌شود

اعطای نشان لیاقت فدراسیون جهانی پینگ پنگ به یک مقام ورزشی ایران

کتاب فرش نفیس قرآنی در کتابخانه ملی آنکارا به نمایش درآمد

مهلت ثبت نام کتب درسی تمدید شد

عناوین روزنامه های امروز 13 خرداد 96

مشهد میزبان یک اجلاس رادیو و تلویزیونی

سربازانی که غیبت دارن ثبت نام کنند

یک شرکت دانش بنیان ایرانی نیروگاه خورشیدی ساخت

رنگ لباسی که به صورت شما می آید

علیرضا قربانی «فروغ» منتشر شد

تیم دونفره مردان ایران مقابل ایتالیا پیروز شد

اعلام نتایج پذیرفته‌شدگان «آزمون استخدامی سال 95» در تیرماه

بانوان قایقران ایران چهارم شدند

در جشنواره شهر 400 فیلم خارجی شرکت می کنند

ساعت کاری معاینه فنی ها در ماه رمضان تغییر می کند

عمل ارتوپدی با هیپنوتیزم در مشهد انجام شد

مراقبت از پوست در فصل های گرم سال

تیتراژ برنامه ماه رمضان با حامد همایون

به بازنشستگان و مستمری بگیران تسهیلات بانکی پرداخت میشود

captcha