19   
شناسه خبر: 953   
تاریخ انتشار: 1394/12/22 15:59
سید مرتضی علم الهدی
سید مرتضی علم الهدی

ابوالقاسم علی بن الحسین معروف به سید مرتضی و علم الهدی، در رجب سال 355 هجری قمری در شهر بغداد دیده به جهان گشود. پدرش حسین موسوی بود که منصب رسیدگی به کار و زندگی سادات دودمان ابوطالب و مسؤولیت نظارت بر دیوان مظالم و سرپرستی زائران خانه خدا را که از منصب‌های مهم آن روز بود به عهده داشت. پدربزرگش نیز ابراهیم مجاب از نوادگان حضرت امام کاظم(علیه‌السلام) بود. برادر بزرگوارش نیز سید رضی(ره) می‏باشد.

جناب سید مرتضی علم الهدی (ره) به حق شاگرد اصلی شیخ مفید می‏باشد که بنا بر آنچه نقل شده، شیخ مفید بعد از خوابی که دید و دو فرزند حضرت فاطمه(علیهاالسلام) را به فرزندی قبول کرده بود، سیدمرتضی و سیدرضی را به شاگردی قبول کرد و تا آخر عمر به بارور کردن علم و عمل این دو برادر کوشید.
استادان دیگر این بزرگوار عبارتند از: ابومحمد هارون فرزند موسی تلعکبری، شیخ محمد صدوق، حسین بن علی بابویه برادر شیخ صدوق، احمد بن علی بن سعیدکوفی، ابوالحسن علی بن محمد کاتب و بسیاری علمای اعلام دیگر.
خداوند متعال به سید مرتضی استعدادی وافر داده بود و او نیز از این نعمت بزرگ الهی به خوبی بهره برداری کرد و در نتیجه تلاش و کوشش در مدتی نه چندان طولانی کتب زیادی تالیف کرد. مرحوم علامه امینی در الغدیر نام 86 اثر او را بیان کرده یکی از کتاب‌های وی دیوان معروف او با بیست هزار بیت است. مرحوم علامه امینی در الغدیر نام 86 اثر او را بیان کرده یکی از کتاب‌های وی دیوان معروف او با بیست هزار بیت است. سید مرتضی علم الهدی (ره) علاوه بر مقام علمی و اجتهاد دارای ذوق شعر و ادب بود و در زمان ایشان، غیر از برادرش سید رضی شاعری همانندش نبود. کتاب دیگر او امالی است که در موضوع فقه و تفسیر و حدیث و شعر و فنون ادب است. کتاب دیگر ایشان شافی  است که هر چه علمای کنونی درباره امامت نوشتند، کمتر از آن است که در شافی سیدمرتضی تحقیق کرده است. دیگر کتاب‌های ایشان عبارتند از مسائل ناصریه، مسائل طرابلسیه، مسائل موصلیه.
در باب تدریس مرحوم سیدمرتضی باید گفت ایشان علوم زیادی را تدریس می‏کرد. یکی از ویژگی ‏های درس او این بود که بزرگان بسیاری در آن شرکت می‌کردند، حتی گاهی استاد عالی قدرش شیخ مفید نیز در درس او حضور می‏یافت.
اما شاگردان حضرت استاد بسیارند از جمله:
شیخ طوسی، ابویعلی سلار دیلمی، ابوالصلاح حلبی، قاضی ابن براج طرابلسی، شریف ابویعلی محمد بن حسن بن حمزه جعفری، ابو الصمصام مروزی، سید نجیب الدین کراجکی، شیخ ابوالحسن سلیمان صهرشی، جعفر بن محمد دوریستی، ثابت بن عبدالله نباتی، شیخ احمد خزاعی، شیخ مفید ثانی، شیخ ابوالمعالی احمد بن قدامه، شیخ ابوعبدالله محمد فرزند علی صلواتی و ابوزید فرزند کیابکی حسینی و بسیاری از علمای دیگر.
سید مرتضی علم الهدی (ره)  در کلام دیگران
علامه حلی این عالم گرانمایه درباره سیدمرتضی می‏گوید: "علم الهدی در علوم بسیاری یگانه بود‏. دانشمندان ما به وفور فضل و دانش او اتفاق نظر دارند‏. در دانش‏ هایی مانند علم کلام و فقه و ادب، از قبیل شعر و لغت و جز این‏ها بر همگان مقدم بود‏... شیعه از زمان وی تا عصر ما که در سال 693 قمری است، از کتاب‏ های او استفاده کرده ‏اند‏. او رکن طائفه شیعه و معلم آن‏هاست."
علامه بحرالعلوم نیز می‏فرماید: "علی بن حسین ابوالقاسم مرتضی علم الهدی، ذوالمجدین و صاحب الفخرین و الریاستین، مروج دین جدش، سرور ثقلین در قرن چهارم، به روش پیشوایان برگزیده، او سرور علمای اسلام و پس از ائمه اطهار از همه کس برتر است. او دانش‏هایی گرد آورد که نصیب هیچ کس نشد و از فضایلی برخوردار گردید که او را از همه کس ممتاز گردانید‏. دانشمندان مخالف و موافق درباره فزونی فضلش اتفاق نظر دارند و به تقدمش بر تمامی دانشمندان پیشین و پسین معترف می‏ باشند‏."
ابو العلاء معری در ضمن شعر عربی، در پاسخ افرادی که از سید مرتضی پرسیدند، گفته است: "ای کسی که آمده ‏ای تا درباره سید مرتضی از من بپرسی، بدان که او از هر نقص و عیبی پیراسته است. اگر او را ببینی، خواهی فهمید که وجود همه مردم در مردی جمع، و روزگار در یک ساعت متمرکز گشته و جهان در یک خانه قرار گرفته است."
 او علاوه بر مقام علمی و اجتهاد دارای ذوق شعر و ادب بود و در زمان ایشان، غیر از برادرش سید رضی شاعری همانندش نبود.
فعالیت‌های اجتماعی 
بعد از سیدرضی برادر بزرگوارش امارت حج و نظارت بر دیوان مظالم به عهده سید مرتضی افتاد. از زمان خلفای بنی امیه تا زمان معتضد عباسی، فرزندان علی بن ابیطالب همیشه تحت تعقیب و مراقبت خلفا و ماموران بودند و معمولا در جنگ و گریزها به شهادت می‏رسیدند. هنگامی که حکومت و خلافت در سال 279 ق . به معتضد عباسی واگذار شد موضوع احترام به علویان و تعیین سرپرست مطرح شد و در هر شهری یکی از بزرگان سادات یا علمای علوی نقابت یعنی سرپرستی سادات آن شهر یا منطقه را به عهده گرفت.
سید مرتضی علاوه بر نظارت بر نسب و دفاع از حقوق و حفظ شرافت آنان موظف بود در میان آنان قضاوت کند، سرپرستی اموال و دارایی یتیمان را بر عهده گیرد، احکام الهی را در صورت ارتکاب گناه درباره آنان جاری کند، دختران و زنان بی سرپرست را شوهر دهد و از بی سرپرستان مراقبت کند.
امارت حج هم مسئولیت بزرگی بود که ریاست و رهبری زائران خانه خدا را به عهده داشت و معمولا شخص خلیفه آن را به عهده داشت . ولی گاهی خلیفه این مسئولیت بسیار مهم را به شخصی که شایستگی داشت واگذار می‌کرد.نظارت بر دیوان که در آن به اعمال ظالمانه حکام و امرا و رجال بزرگ دولت زیر نظر شخص خلیفه رسیدگی می‌شد، نیز یکی از مسئولیت‌های خطیر اجتماعی بود.
سید مرتضی عاشق نماز
سید مرتضی در وصیت‏نامه زیبایی راجع به نمازش می‏گوید: "تمام نمازهای واجب مرا که در طول عمرم خوانده‏ ام به نیابت از من دوباره بخوانید." دوستانش پرسیدند چرا؟! شما که فردی وارسته بودید و اهمیت فوق‌العاده ‏ای به نماز می‌دادید، علاقه‏ مند و عاشق نماز بودید و همیشه قبل از فرارسیدن وقت نماز وضو گرفته‏، آماده می‏ شدید تا وقت نماز فرا رسد، حال چه شد که اینگونه وصیت می‌کنید؟!
وصیت می‌کنم که تمام نمازهای مرا دوباره بخوانید زیرا تصور من این است که شاید نمازهای من صد در صد خالص برای خدا انجام نگرفته باشد بلکه درصدی از آنها به خاطر لذت روحی و معنوی خودم به انجام رسیده باشد! پس همه را قضا کنید چون اگر یک درصد از نماز هم برای غیر خدا انجام گرفته باشد شایسته درگاه الهی نیست و می‌ترسم به همین سبب اعمال و راز و نیازهای من مورد پذیرش خدای منان قرار نگیرد!"
سید در پاسخ فرمود: "آری من علاقه‌مند به نماز بلکه عاشق نماز و راز و نیاز با خالق خود بودم و از راز و نیاز هم لذت فراوان می‏بردم، از این رو همیشه قبل از فرا رسیدن وقت نماز لحظه شماری می‏ کردم تا وقت نماز برسد و این تکلیف الهی را انجام دهم و به دلیل همین علاقه شدید و لذت از نماز، وصیت می‌کنم که تمام نمازهای مرا دوباره بخوانید زیرا تصور من این است که شاید نمازهای من صد در صد خالص برای خدا انجام نگرفته باشد بلکه درصدی از آنها به خاطر لذت روحی و معنوی خودم به انجام رسیده باشد! پس همه را قضا کنید چون اگر یک درصد از نماز هم برای غیر خدا انجام گرفته باشد شایسته درگاه الهی نیست و می‌ترسم به همین سبب اعمال و راز و نیازهای من مورد پذیرش خدای منان قرار نگیرد!"
وفات
سید مرتضی سرانجام پس از عمری پربار و انجام کارهایی بزرگ و ارزنده در حدود هشتاد سالگی در 25 ربیع الاول 436 هجری قمری در شهر بغداد به جوار حق شتافت و به دست ابوالحسین نجاشی و دیگر شاگردانش ‍ غسل داده شد و سپس فرزندش سید محمد بر او نماز خواند و در خانه‏ اش ‍ واقع در محله کرخ به خاک سپرده شد. پس از مدتی پیکر مطهر او به کربلا منتقل شد و در جوار جد بزرگوارش حضرت سید الشهدا در کنار قبر برادرش سید رضی در مقبره ابراهیم حجاب دفن گردید.
پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

ویرایش اطلاعات در سامانه ثبت نام «آزمون ورودی مدارس سمپاد» تا 7 اسفند

تراشه‌ نانویی برای تشخیص سریع بیماری ها

دومین بانک تعاون تأسیس میشود

آغاز توزیع کارت آزمون دکتری 96

زمان برگزاری فینال لیگ برتر وزنه برداری

از فروردین 96 آغاز دوره‌های مشاوره ازدواج

ربات پیشخدمت ویژه رستوران ساخته شد

آموزش کاشت سبزه عید نوروز

تیم شمشیربازی بانوان به جمع ۱۶ تیم برتر جهان صعود کرد

احسان علیخانی با «سه ستاره» می آید

تصاویر جادویی شکوفه های گیلاس در ژاپن

عناوین روزنامه های امروز

آغاز همایش بین المللی ورزش های همگانی

13 استاد نمونه کشور معرفی شدند

تصاویری از خانه‌ای با کف پوش سکه

نمایشگاه بین المللی خودرو تهران

غربالگری ناشنوایی برای نوزادان از سال آینده

با سلول بنیادی مشکل جوش‌نخوردن استخوان‌های بلند حل شد

جزئیات و نحوه توزیع سبد حمایت غذایی

«روزهای بیقراری» سریال جدید تلویزیون

رونمایی موتور بنزینی برون‌نصب دریایی توس

گردهمایی دلقک ها در لندن‎

دهمین روز سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

حمایت از کارآفرینان و کسب و کارهای خرد

دهمین نمایشگاه بین المللی گردشگری و صنایع وابسته

سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

سرمربی تیم ملی والیبال کولاکوویچ شد

شروع ثبت نام کنکور سراسری 96 از فردا

توزیع «سبد حمایت غذایی» بین نیازمندان

افزایش ماندگاری سیب با استفاده از بسته بندی نانو

۲ تصفیه خانه جدید آب افتتاح شد

سی و پنجمین جشنواره فیلم فجر

عناوین روزنامه ها

قهرمانی قائم مقامی در مسابقات شطرنج جام سبلان

ویژه برنامه «نسیم بهشت» در ایستگاه‌های مترو

نخستین شهرک انرژی کشور در پایتخت

آلبوم موسیقی نیلگون مینا

افتتاح نخستین مرکز جامع سلول‌های بنیادی و پزشکی

با گذراندن طرح کارورزی شاغل شوید

تهران امروز سفید پوش شد

جشنواره صنایع ‌دستی و هنرهای سنتی فجر

آزمون‌های ارشد و دکتری رشته‌های علوم پزشکی تجمیع شدند

توزیع دو سبد غذایی دیگر تا پایان سال

رونمایی از ماهواره مخابراتی

آغاز پیش‌فروش بلیت‌های نوروز از ۱۷ بهمن

آغاز ششمین جشنواره ملی سورنای وحدت

بانو طراوت خاکسار قهرمان شد

بر اهالی سینما فرش قرمز در برج میلاد پَهن شد

از فردا توزیع کارت آزمون فراگیر ارشد پیام نور شروع میشود

در دانشگاه شهید بهشتی جایزه ملی «تعالی و پیشرفت» اعطا شد

اختصاص ۲۰۰میلیارد تومان جهت تأمین خدمات مسکن مهر کشور

موفقیت زنان والیبالیست ایران در رقابت های انتخابی جهان

پذیرفته‌شدگان نهایی رشته‌های نیمه‌متمرکز

پایان مسابقات کشتی جام جهان پهلوان غلامرضا تختی

زمان برگزاری لیگ باشگاه‌های کشتی کشور اعلام شد

بلیت‌های تخفیف‌دار جشنواره‌ی تئاتر فجر

عینک دید در شب با فناوری نانو ساخته شد

بافت فرش دو رو ابریشم

معافیت کارفرمایان در صورت استخدام فارغ التحصیلان دانشگاهی

جشنواره زن، خانواده و رسانه

مناطق مشکل ‌دار تسهیلات 40 میلیونی دریافت می کنند

مصطفی دلیریان بهترین کوراش کار جهان شد

«فروشنده» نامزد جوایز فیلم آسیا شد

پرندگان مهاجر جزیره آشوراده

پنجشنبه نخستین هواپیمای جدید ایرباس وارد مهرآباد می‌شود

خلق اثر هنری خلاقانه با طناب در گالری زیپر سائو پائولو برزیل

عناوین روزنامه های امروز

مریم آزمون سرمربی تیم ملی فوتبال زنان شد

آیت‌الله هاشمی رفسنجانی درگذشت

رتبه سوم ایران در شتاب علمی در میان 25 کشور توسعه‌یافته

جشن تولد هنرمندان پیشکسوت متولد دی ماه

حضرت معصومه (س)

فرمانده یگان های ویژه ناجا از ضریب امنیتی کشور سخن می گوید

دومین جایزه «استادمحمد» برندگانش را شناخت

عناوین روزنامه های امروز

مراسم جشن ازدواج 55 زوج معلول در برج میلاد برگزار شد.

آغاز فیلم برداری سریال پنچری

این کمربند هوشمند افزایش یا کاهش وزن را به شما خبر میدهد

رونمایی از نام اولین آلبوم محمدرضا فروتن

آسمان مه آلود تهران

محلات ارامنه در شب کریسمس

یادبود قربانیان زلزله بم

نفت ایران، رکورددار افزایش قیمت شد

نشست خبری فیلم «سلام بمبئی»

جشنواره غذا در برج میلاد

فیل سواری جالب یزدانی و رادان

برداشت گل نرگس در شیراز

پوریا پورسرخ در جشن تولد کودکان شهدای مدافع حرم

ایران در میان بزرگترین دارندگان سازمان‌های تحقیقاتی

سینا صنعت ایذه پیروز سومین دوره رقابت‌های کشتی فرنگی باشگاه‌های جهان

ابراز تمایل مصری‌ها برای حضور در نمایشگاه کتاب تهران

بازگشت باران به تهران

انعقاد قرارداد شرکت آمریکایی و ایران با وجود ترامپ

"طاووس طلا" در دستان "دختر" میرکریمی

لغو صدور روادید میان ایران و روسیه از یک ماه دیگر

ایران رتبه‌ چهارم کشورهای غرب آسیا در تولید مقالات گروهی نمایه نیچر

موفقیت در افزایش صادرات کشور به سوییس

همکاری بورسی ایران و هند

وزیر اقتصاد عازم برزیل شد

نوجوانان وزنه‌برداری ایران در سکوی اول و دوم قهرمانی آسیا

captcha