92   
شناسه خبر: 959   
تاریخ انتشار: 1395/01/01 16:40
ابوسهل بیژن کوهی
ابوسهل بیژن کوهی

ابوسهل ویجن (بیژن) بن رستم کوهی یا ابوسهل کوهی ریاضیدانی از مردم طبرستان بود و در ایام سلطنت عضدالدوله و شرف الدوله در بغداد می‌زیست. در سال ۳۷۸ به دستور شرف الدوله رصد خانه‌ای در بغداد بنا کرد و در آن به رصد پرداخت. در جوانی از شاگردان ابو حامد صاغانی بوده است. تاریخ وفات کوهی را مورخان ۴۰۵ یا کمی بعد ازآن دانسته‌اند. کوهی علاوه بر آن که اخترشناسی دقیق و زبردست بود، در ریاضیات و به‌ویژه هندسه جایگاه بلندی داشت. سارتن نوشته است: " کوهی علاوه برآنکه منجمی دقیق و زبردست بود، در ریاضیات، خصوصاً هندسه مقامی شامخ داشت. ". سارتن نوشته است که: " کوهی هم خود را مصروف آن عده از مسائلی کرد که ارشمیدس و آپولونیس طرح کرده بودند و منجر به معادلات بالاتر از درجه دوم می‌شد و بعضی از آنها را حل کرد و شرایط قابل حل بودن آنها را مورد بحث قرار داد."

      تحقیقات او دراین باره از بهترین آثار هندسی است. از تفحص در آثار ریاضی " کوهی "، که اسامی آنها را ذکرخواهیم کرد، معلوم می‌شود که وی در ریاضیات دارای شخصیتی بارز داشته و بخصوص در هندسه استاد و زبردست بوده است و عده‌ای از بزرگترین ریاضیدانان دوره اسلامی به آثار و تالیفات وی استناد و اشاره کرده‌اند.

      بیرونی در کتاب قانون مسعودی " کوهی " را از برجستگان زمان خود در هندسه نامیده است و در کتاب" تحدید نهایات الاماکن" نوشته است که " شرف الدوله، ابوسهل کوهی را به تجدید رصد مامور ساخت و او در بغداد بنایی ساخت که قاعده اش قطعه کره‌ای به قطر ۲۵ ذراع (تقریباً ۱۲/۵) بود و درمرکز آن سوراخی در سقف بنا قرار داشت و شعاع‌های خورشید از آن سوراخ وارد بنا می‌شد... "

     حکیم عمر خیام در رساله " جبر و مقابله " خود نوشته است: " و مساله‌ای که ابوسهل کوهی، ابوالوفای بوزجانی، ابوحامد صاغانی و جماعتی از رفقای ایشان از حل آن عاجز ماندند، این است که می‌خواهیم عدد ۱۰ را به دو پاره تقسیم کنیم که مجموع مربعین آنها به اضافه خارج قسمت پاره بزرگتر بر پاره کوچکتر هفتاد و دو شود. "

     چون ترجمه احوال ابوسهل کوهی در کتاب " تاریخ الحکما " مفصلتر از جاهای دیگر آمده است. اینک قسمتی از آن را عیناً از روی ترجمه فارسی کتاب مذکور در اینجا نقل می‌کنم: " منجمی است فاضل و کامل و به هیات و به صنعت آلات ارصاد خبیر و عالم. در دولت آل بویه و ایام عضد الدوله و بعد از آن، تقدم و تفوق وی بر اقران مسلم بود.
      چون شرف‌الدوله وارد بغداد گردید و برادرش صمصام‌الدوله را از عراق بیرون کرده خود برآن مستولی شد. در سال ۳۷۸ فرمان داد به آنکه ستاره‌گروه‌های هفتگانه را رصد کنند، به حسب مسیرات ایشان و به حسب انتقالات ایشان در بروج، بر همان مثال که مامون در ایام خود فرموده بود. ابوسهل ویجن بن رستم بود به هندسه وهیات معرفتی به کمال داشت و درآن دو فن، کار به نهایت رسانیده بود. لاجرم خانه‌ای در دارالمملکة، در آخر بستانی نزدیک دروازه حطابین، بنا نهاد و کمال اهتمام و اعتنا به استحکام اساس و قواعد آن رعایت کرد، تا مبادا بنیان حرکتی کند یا دیوارها نشستی بنمایند. و آلتها که خود استخراج نموده بود نصب کرد. به دنبال دستور شرف الدوله وی رصدخانه ای در باغ قصر ساخت و وسایلی که خود طراحی کرده بود را در آن مستقر کرد و اولین رصد را در سال ۳۸۹ هجری به همراه چند تن از دانشمندان انجام داد. مهمترین کار این گروه، رصد دقیق ورود خورشید به برج سرطان و ورود آن به برج میزان بعد از سه ماه بود.

      ابوسهل کوهی نخستین ابداع کننده نظریهٔ پرگار تام بوده است.این پرگار برای رسم تمام مقاطع مخروطی طراحی شده بوده است.

مجسمه 7 قطر

«ریچارد سرا» مجسمه‌ساز مطرح آمریکایی در حالی اولین شاهکار خود را در خاورمیانه نصب کرد که گفت در ساخت این اثر از اندیشه‌های ریاضیدان و ستاره‌شناس ایرانی ابوسهل کوهی الهام گرفته است.

آثار

- رساله فی استخراج مساحه الجسم المکانی یا اندازه گیری جسم سهمگین: وی در این رساله راه حلی ارائه کرد که تا اندازه ای واضح تر و ساده تر از راه حل ارشمیدس است .

- رساله فی البرکار التام و العمل به

- رساله فی معرفت مایری من السما و البحر

- رساله فی استخراج ضلع المسبع فی الدائر

- المسائل الهندسه

- زیادات لکتاب اقلیدس فی المعیات

- مراکز الاکر

- اخراج الخطین

- صنعت الاسطرلاب

- استخراج سمت القبله

- تقسیم الکره بسطوح مستویه

- پرگار تام

- دوایر حماسه

پایگاه خبری ایرانیان موفق
اخبار مرتبط

اکران با شکوه فیلم سینمایی ساعت ۵ عصر با حضور گسترده چهره ها

وزنه بردار معلول ایران به رکورد جهان دست یافت

میزبانی مهران مدیری از چهره‌ها در اولین رونمایی فیلمش

امکان پیش‌ثبت‌نام اینترنتی کارت هوشمند

تولید دستگاه اکسیژن‌سنج خون در کشور

سامانه یکپارچه کارت بازرگانی هوشمند رونمایی شد

زمان دیدار ایران - سوریه مشخص شد

نامزدهای 8 رشته حوزه تلویزیون جشن سینمایی حافظ معرفی شدند

تیم‌های المپیاد ریاضی و فیزیک ایران به برزیل و اندونزی اعزام شدند

برترین های جشنواره سلول های بنیادی معرفی شدند

اعطای تسهیلات ۸۰ میلیونی به متقاضیان تأسیس آموزشگاه‌ فنی‌وحرفه‌ای

هیات مدیره جدید صندوق حمایت از پیشکسوتان ورزش معرفی شد

نامزدهای بهترین چهره تلویزیونی جشن حافظ اعلام شد

کودکان دو زبانه قبل از ورود به دبستان آموزش می بینند

نمایشگاه الکامپ حضور بیش از300 شرکت داخلی و خارجی

دستورالعمل مشوق‌های کارفرمایی هفته آینده ابلاغ می‌شود

مرد موفق فوتبال ایران

عناوین روزنامه های 20 تیرماه 96

رامسر عروس شهرهای شمال ایران

رئیس جدید فدراسیون ژیمناستیک انتخاب شد

'بادیگارد' حاتمی کیا برنده سه جایزه شد

ازرنگی که متنفرید شخصیتتان را بشناسید!!

13 وزنه بردار به اردوی تیم های جوانان و نوجوانان ایران دعوت شدند

شهرداد روحانی سفیر فرهنگی ایران است

زمان واریز و مبلغ سود «سهام عدالت»

آموزش‌های الکترونیکی نوین برای ارتقای مهارت جوانان

تاریخ عشق را حتما بخوانید

هنر بانوی خوش سلیقه ایرانی در تزیین غذا

کدام مدل فرش برای دکوراسیون غذاخوری مناسب تر است؟

بهترین آدمها

عناوین روزنامه های 12 تیرماه 96

برای کودک زیر 1 سال چه غذاهایی ممنوع است؟

چله زیارت عاشورا برای برآورده شدن حاجات

رابطه بین هوش افراد و طول عمر آنها چگونه است؟

اگر این 10 مورد بین شما همسرتان وجود دارد، خوشبخت هستید!!

تقدیر از دو بازیگر در جشن عکاسان سینما

برای کودکان اولین مرکز ام آر ای کودکان کشور افتتاح شد

نرم افزار سلول های بنیادی رونمایی می شود

بیوگرافی شهرام ناظری

نمایشگاه عکس جشن عکاسان سینما افتتاح شد

کیمیا علیزاده به فینال تکواندو جهان راه یافت

رخشان بنی‌اعتماد به اسکار دعوت شد

قسمت دوم «شهرزاد» در پردیس سینمایی کوروش به نمایش در می آید

عید فطر چه روزی است؟

کسب 3 مدال طلا،‌2 نقره و4 برنز حاصل تلاش نمایندگان ایران

مبلغ زکات فطریه

درمان زخم های سوختگی با پرده جنین

برای صنایع کوچک ضمانت نامه صادر می شود

طرح سنجش سلامت نوآموزان تا پایان شهریور ماه ادامه دارد

ظرفیت پذیرش در آزمون استخدامی دستگاه‌های اجرایی اعلام شد

رونمایی از پوستر نخستین فیلم سینمایی مهران مدیری

طب سوزنی، ابزاری موثر در برابر درد

جزئیات ثبت‌ نام چهارمین آزمون استخدامی کشور

آموزش تغییر ظاهر صندل

کتاب هایی که از همان سطر اول جذب تان می کنند

نکات مهم در انتخاب سایه چشم

چگونه همسر خود را برای بچه دار شدن متقاعد کنیم؟

بیماری‌های خاموشی که در کمین افراد کم خواب قرار دارد

«ای دریغا» محسن چاوشی برای شهرزاد

دانش آموزان زیارت اولی به اماکن مقدس اعزام شدند

تجهیزات آزمایشگاهی مقاومت مصالح توسط محققان ساخته شد

فارغ‌التحصیلان در قالب تعاونی مشغول به کار میشوند

دکتر علی‌ شریعتی‌

کاغذ باطله بدهید لوازم التحریر بگیرید

حسن فتحی کارگردان موفق

سالن سینمای ویژه فیلم کودک تأسیس شود

سامانه‌ای برای ذخیره انرژی اتلافی وسایط نقلیه خدماتی

تداوم حیات آموزش عالی در گرو حرکت به سمت کار آفرینی است

عناوین روزنامه های امروز 24 خرداد 96

اولین هتل کپری جهان در جنوب کرمان

حضرت علی (ع)

بزرگترین قرآن طلقی جهان درگینس ثبت می‌شود

صعود مقتدرانه تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی 2018

آغاز ثبت نام داوطلبان " مدرس آموزش خانواده" از امروز

یک دقیقه سکوت پیش از شروع بازی تیم ملی فوتبال ایران

افطار با «حلیم گندم»

اختلال دوقطبی در کودکان

خدمت به 100 هزار سالمند با خط زندگی

مرکز کاکرین ایران افتتاح شد

عناوین روزنامه های امروز 17 خرداد 96

صعود تیم ملی فوتبال ساحلی ایران به رتبه سوم جهان

خانه هنرمندان ایران میزبان نمایشگاه مهمانی هنر می ‌شود

اعطای نشان لیاقت فدراسیون جهانی پینگ پنگ به یک مقام ورزشی ایران

کتاب فرش نفیس قرآنی در کتابخانه ملی آنکارا به نمایش درآمد

مهلت ثبت نام کتب درسی تمدید شد

عناوین روزنامه های امروز 13 خرداد 96

مشهد میزبان یک اجلاس رادیو و تلویزیونی

سربازانی که غیبت دارن ثبت نام کنند

یک شرکت دانش بنیان ایرانی نیروگاه خورشیدی ساخت

رنگ لباسی که به صورت شما می آید

تیم دونفره مردان ایران مقابل ایتالیا پیروز شد

اعلام نتایج پذیرفته‌شدگان «آزمون استخدامی سال 95» در تیرماه

بانوان قایقران ایران چهارم شدند

در جشنواره شهر 400 فیلم خارجی شرکت می کنند

ساعت کاری معاینه فنی ها در ماه رمضان تغییر می کند

عمل ارتوپدی با هیپنوتیزم در مشهد انجام شد

مراقبت از پوست در فصل های گرم سال

تیتراژ برنامه ماه رمضان با حامد همایون

به بازنشستگان و مستمری بگیران تسهیلات بانکی پرداخت میشود

کارآفرینان برتر ملی معرفی شدند

captcha